Atatürk’ün Kitap Evreni’nin somut
gerçeği ortadayken, yapmamız gerekirken yapamadıklarımızdan hareketle yapmamız
gerekenler
4.11.2026
…………….
Grok
Atatürk’ün kitap evreni bir efsane değil, somut bir
gerçektir.
Onun özel kütüphanesi, okuduğu eserlerin üzerine düştüğü
notlar, tercüme ettirdiği yüzlerce kitap, kurduğu dil ve tarih kurumları, okuma
seferberliği kararları ve Nutuk’un kendisi… Bunların hepsi arşivlerde,
kütüphanelerde, belgelerde duruyor. Yani “ne yapmamız gerektiği” aslında çoktan
yazılmış durumda.
Biz ise bu somut gerçeğin yanında durup, onu yaşayan bir
kültüre dönüştüremedik.
###
Yapmamız Gerekirken Yapamadıklarımız
- Atatürk’ün kütüphanesini bir “müze vitrini” olmaktan
çıkarıp, yaşayan bir düşünce laboratuvarına dönüştüremedik.
- Onun okuma yöntemini, not alma sistematiğini, eleştirel
yaklaşımını gençlere sistemli biçimde aktaramadık.
- Tercüme ettirdiği eserlerin çoğunu yeniden yayımlayıp,
bugünün Türkçesiyle yeniden dolaşıma sokamadık.
- Nutuk’u sadece yıldönümlerinde hatırlanan bir metin
olmaktan çıkarıp, her kuşağın yeniden okuduğu, tartıştığı, üzerine düşündüğü
bir “ortak bilinç metni” haline getiremedik.
- Kitap okumayı “kişisel bir alışkanlık” olmaktan çıkarıp,
toplumsal bir prestij ve güç kaynağına dönüştüremedik.
- Antalya başta olmak üzere Anadolu’nun farklı kentlerinde,
Atatürk’ün kitap evrenini somutlaştıracak özgün mekânlar kuramadık.
Bunlar “yapılamayanlar” listesidir. Ve her yapılamayan,
aslında bir sonraki adımın yolunu gösterir.
###
Vizyoner Bakışla Yapmamız Gerekenler
1. **Atatürk Kitap Evreni’ni Yaşayan Bir Ekosisteme
Dönüştürmek**
Sadece bir müze değil;
okuma salonları, tartışma odaları, dijital arşiv, çeviri atölyeleri, genç
yazarlar için çalışma mekânları içeren bir ekosistem kurmak. Antalya’daki Düğmeli Ev örneği gibi,
her büyük şehirde “Atatürk
Kitap Evi”nin farklı bir yorumunu yaratmak. Nutuk’a özel salonlar, Atatürk’ün
not düştüğü kitapların tıpkıbasımları, onun okuma yöntemini anlatan kalıcı
sergiler…
2. **Okumayı Prestij ve
Güç Kaynağı Haline Getirmek**
Atatürk’ün yaptığı gibi: Okuyan insanı öne çıkarmak. Okuyan
genci, okuyan memuru, okuyan esnafı görünür kılmak. “Okuyan Türkiye”yi bir milli mesele haline getirmek.
Okuma oranını sadece istatistik olarak değil, toplumsal statü olarak
yükseltmek.
3. **Nutuk’u 2027’de Yeniden Doğurmak**
Nutuk’un 100. yılı yaklaşırken, onu sadece kutlamak
yetmez.
- Her yaş grubuna uygun sadeleştirilmiş ve derinleştirilmiş
versiyonlar,
- Nutuk’un günümüz meseleleriyle diyalog kuran tartışma
serileri,
- Gençlerin Nutuk üzerine yazdığı, konuştuğu, filmleştirdiği
çalışmalar…
2027, Nutuk’un yeniden “yaşayan metin” haline geldiği yıl
olmalıdır.
4. **Tercüme ve Yeniden Yayın Seferberliği**
Atatürk’ün tercüme ettirdiği eserlerin bir kısmı bugün
neredeyse unutulmuş durumda. Bunları yeniden yayımlamak, yeni önsözlerle, yeni
yorumlarla dolaşıma sokmak. Aynı zamanda bugünün dünyasından, Atatürk’ün merak
ettiği alanlarda (tarih, hukuk, ekonomi, felsefe, bilim) yeni tercümeler
yaptırmak.
5.
**Gençlere “Atatürk’ün Okuma Yöntemi”ni Öğretmek**
Sadece
“okuyun” demek yetmez. Nasıl okuduğunu, nasıl not tuttuğunu, nasıl
sorguladığını, nasıl sentez yaptığını sistemli biçimde öğretmek. Okullarda, üniversitelerde, halk eğitim
merkezlerinde “Atatürk’ün Kitap Okuma Okulu” gibi programlar açmak.
6. **Kitabı Mekânla, Mekânı Düşünceyle Birleştirmek**
Her kütüphane bir “kitap evi” olmalı. Her kitap evi bir düşünce
mekânı. Tek odalı okuma salonlarından büyük kent kütüphanelerine kadar, Atatürk’ün “okuma ve düşünme”
kültürünü mekânlara taşımak. Özellikle gençlerin yalnızlaştığı, “ev
genci” haline geldiği bir dönemde, kitap mekânlarını sosyalleşme ve güçlenme
alanları haline getirmek.
###
Özetle
Atatürk’ün kitap evreni ortada duruyor.
Biz onu yeterince “yaşatamadık”.
Şimdi yapılması gereken, bu somut gerçeği
- mekânlara,
- programlara,
- alışkanlıklara,
- prestije,
- ve en önemlisi gençlerin
zihnine
dönüştürmektir.
Bu, nostalji değil;
geleceği kurma işidir.
Çünkü Atatürk’ün kitap evreni, geçmişe ait
bir koleksiyon değil;
Türkiye’nin hâlâ tamamlanmamış en büyük
düşünce projesidir.
……………..
Gemini
Mustafa Kemal Atatürk’ün 4 bine yakın kitabı bizzat okuyarak, altını çizerek ve kenarlarına notlar alarak inşa ettiği "Kitap Evreni", onun vizyonunun ve kurduğu Cumhuriyet’in entelektüel temellerini oluşturur. Ancak günümüzde bu somut mirasın hakkını tam olarak verdiğimizi söylemek zordur.
Onun kitaba ve bilgiye olan yaklaşımından hareketle;
bugüne kadar yapamadıklarımız ve bunlardan ders çıkararak hızla yapmamız
gerekenler şu temel başlıklar altında özetlenebilir:
1. Kitap Okuma Kültürü ve Nicelikten Niteliğe
Geçiş
- Yapamadıklarımız: Okumayı sadece müfredat gereksinimi
veya boş zaman aktivitesi olarak gördük. Eleştirel okuma, metinler arası bağ kurma ve okunanı
sorgulama disiplinini toplum genelinde yaygınlaştıramadık.
- Yapmamız
Gerekenler:
- Okumayı
bir "zaman geçirme aracı" değil, Atatürk gibi bir "hayat
ve düşünce inşa etme yöntemi" olarak konumlandırmalıyız.
- Erken
yaşlardan itibaren ezbere dayalı değil; analiz eden, marjinal notlar
(kenar notları) çıkaran ve sorgulayan aktif okur kültürü eğitim
sistemine entegre edilmelidir.
2. Atatürk’ün Kütüphanesinin ve
Notlarının Hak Ettiği İlgiyi Görmesi
- Yapamadıklarımız: Anıtkabir ve Çankaya
Kütüphanesi'ndeki Atatürk’ün okuduğu kitaplar ve altını çizdiği satırlar
uzun süre sınırlı akademik çevrelerin erişiminde kaldı; bu
devasa entelektüel mirası dijital çağın imkânlarıyla halka ve gençliğe tam
anlamıyla mal edemedik.
- Yapmamız
Gerekenler:
- Atatürk’ün okuduğu tüm eserleri,
okuma notlarını ve çizdiği satırları interaktif, açık erişimli ve modern
görsel/dijital platformlar aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırmalıyız.
bu konuda
bazı yapılanlar vardır. bunları biliyor musunuz: derin düşünerek bulur musunuz.
" Yapamadıklarımız: Anıtkabir ve Çankaya Kütüphanesi'ndeki
Atatürk’ün okuduğu kitaplar ve altını çizdiği satırlaruzun süre sınırlı
akademik çevrelerin erişiminde kaldı; bu devasa entelektüel mirası dijital
çağın imkânlarıyla halka ve gençliğe tam anlamıyla mal edemedik. Yapmamız Gerekenler: Atatürk’ün okuduğu tüm
eserleri, okuma notlarını ve çizdiği satırları interaktif, açık erişimli ve
modern görsel/dijital platformlar aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırmalıyız."
Gemini cevabı
Derinlemesine düşündüğümüzde ve son
yıllarda bu alanda atılan adımları, dijitalleşme hamlelerini ve kurumların
çalışmalarını incelediğimizde, aslında bu eksikliğin farkına varılarak hayata
geçirilen çok kıymetli projeler olduğunu görüyoruz.
Tam da bahsettiğiniz eksikliği gidermek, o
"sınırlı akademik çevre" sınırını aşarak bu mirası halkla buluşturmak
amacıyla yapılan ve bugüne kadar gerçekleştirilen başlıca somut çalışmalar
şunlardır:
1. Anıtkabir Atatürk Kütüphanesi ve
Dijitalleşme Çalışmaları:
1.1.
“Cumhurbaşkanlığı Kütüphaneler Daire Başkanı Ayhan Tuğlu, AA muhabirine
yaptığı açıklamada, Cumhuriyet'in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü
rahmetle ve minnetle andı.
"Atatürk'ün
Kitap Dünyası" sergisinin 8 kişilik uzman ekiple yaklaşık 2 yıllık bir
çalışmanın ardından tamamlandığını aktaran Tuğlu, "Burada yaklaşık 30'un
üzerinde kitap, dergi ve belgeden oluşan seçkin bir sergi açıldı. Cihannüma
Salonu'muzda 491 kitabın maketleri, web sayfamızda 491 kitabın tam metin erişimleri tüm dünyanın kullanımına
açılmış oldu." dedi.” https://www.aa.com.tr/tr/kultur/cumhurbaskanligi-millet-kutuphanesinde-ataturkun-kitap-dunyasi-sergisi-acildi/3740040
1.2.
Atatürk’ün Okuduğu
Kitaplar. 24 cilt. Pdf
erişim: https://anitkabir.com.tr/icerik/9/kitap-yayinlari
“• El Yazısı Notlar ve İşaretler: Çalışmanın en
büyük özelliği; sadece kitap listesi sunması değil, Atatürk’ün okurken altını
çizdiği satırları, sayfa kenarlarına düştüğü el yazısı notları, uyarıları ve
özel işaretleri birebir yansıtmasıdır.
• Çeviriler ve Orijinal Metinler: Ankara
Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (DTCF) ile TÖMER tarafından
Türkçeye kazandırılan çeviriler, orijinal metinler ve Atatürk'ün notlarıyla
birlikte okura sunulmuştur.” Google ai bakışı
1.3.
Atatürk’le Okumak. https://ataturkleokumak.istanbul.edu.tr/tr/_
Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar. https://ataturkleokumak.istanbul.edu.tr/tr/content/ataturkun-okudugu-kitaplar/ataturkun-okudugu-kitaplar * (Dijitalleştirilmiş 124
kitabı içerir).
“Ancak Yeterli mi? Yapmamız Gereken Daha Öte Adımlar Nelerdir?
Bu yapılanlar çok değerli birer başlangıç
olsa da, "interaktif, açık erişimli ve modern görsel/dijital
platformlar" vizyonu açısından hâlâ kat etmemiz gereken büyük bir
mesafe bulunmaktadır. Tam da bu noktada, yapılması gerekenler şunlardır:
- İnteraktif "Dijital Marjinal
Notlar" Platformu (Açık Kaynak):
Atatürk’ün bir kitabı okurken hangi sayfaya, hangi cümleyle ilgili ne
düştüğünü; bu notların o günkü tarihsel bağlamını bugünün genci veya
araştırmacısı tek tıkla görebilmelidir. Eserlerin sayfaları taranarak,
üzerine tıklandığında Atatürk’ün el yazısı notunun dijital metne
döküldüğü, zenginleştirilmiş interaktif bir web portalı kurulmalıdır.
- Yapay Zeka ve Veri Görselleştirme
Entegrasyonu: Atatürk’ün binlerce kitabında en çok
hangi konulara, hangi yazarlara (örneğin tarih, sosyoloji, tarım, felsefe)
odaklandığını gösteren akıllı veri analitiği ve infografik haritalar
oluşturulmalıdır. Gençlerin modern dijital alışkanlıklarına (kaydırma,
keşfetme, görsel okuma) hitap edecek bir "Atatürk’ün Zihniyet
Dünyası" dijital müzesi kurgulanabilir.
- Fiziki ve Dijitalin Buluştuğu
Mekânlar (Fikir Evleri):
Ankara dışındaki diğer büyük şehirlerde sadece kitapların sergilendiği
değil, gençlerin o
kitapları inceleyip tartışabildiği, Atatürk'ün okuma disiplinini
deneyimleyebileceği "Atatürk'ün Kitap Evreni" temalı dinamik
ihtisas kütüphaneleri yaygınlaştırılmalıdır.
Sizin de sıkça vurguladığınız gibi; bu
miras sadece korunması gereken bir "müze objesi" değil, gelecek
nesillerin akıl ve bilim süzgecinden geçireceği yaşayan bir rehber
olarak sunulmalıdır.” Gemini
………………………
- "Atatürk neyi, nasıl ve neden
okudu?" sorularını yanıtlayan erişilebilir biyografik ve metodolojik
çalışmalar artırılmalıdır.
3. Bilgi Üretimi, Tercüme Seferberliği
ve Dil Bilinci
- Yapamadıklarımız: Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki
(Hasan Âli Yücel dönemindeki gibi) dünya klasiklerini ve bilimsel eserleri
kapsayan sistemli tercüme ve yayıncılık hamlelerini sürdürülebilir
kılamadık. Global bilgi üretiminde geride kaldık.
- Yapmamız
Gerekenler:
- Çağdaş bilim, felsefe, teknoloji ve
edebiyat dünyasındaki temel ve güncel eserleri kapsayan ulusal bir
tercüme ve yayın projesi yeniden hayata geçirilmelidir.
- Türkçe’nin bilim ve düşünce dili
olarak gelişmesini destekleyecek nitelikli akademik yayıncılık teşvik edilmelidir.
4. Karar Alırken ve Politika Üretirken
"Bilimsel Bütüncüllük"
- Yapamadıklarımız: Atatürk’ün cephede dahi kitap okuyarak sorunlara
tarihsel ve bilimsel perspektiften yaklaşma yöntemini,
kurumlarımıza ve karar alma süreçlerimize yeterince yansıtamadık.
- Yapmamız
Gerekenler:
- Toplumsal, ekonomik ve eğitimsel
sorunlara yaklaşırken duygusal veya yüzeysel çözümler yerine; araştırmaya,
veriye, tarihsel tecrübeye ve bilimsel derinliğe dayalı politikalar
geliştirmeliyiz.
Atatürk’ün Kitap
Evreni bize göstermektedir ki; büyük dönüşümler, derin bir okuma ve entelektüel
birikim olmadan başarılamaz. Yapmamız gereken,
onun okuma tutkusunu ve zihinsel disiplinini bireysel ve toplumsal hayatımızın
merkezine koymaktır.
……………..
Chat Gpt
Bu
yaklaşımınızın çok önemli bir düşünsel boyutu var. Hatta bana göre Atatürk’ün
Kitap Evreni projesinin bundan sonraki aşamasını belirleyebilecek temel hareket
noktalarından biri olabilir.
Çünkü mesele yalnızca Atatürk'ün kitaplarını toplamak, okuduklarını
belirlemek, yazdıklarını sınıflandırmak veya bir müze kurmak değildir. Mesele,
bugüne kadar yapılmamış, eksik kalmış ya da yeterince bütünleştirilmemiş
çalışmalardan hareketle gelecekte nelerin yapılması gerektiğini ortaya
koymaktır.
Ben bu düşünceyi
şöyle formüle ederdim:
Atatürk’ün
Kitap Evreni'nin Somut Gerçeğinden Hareketle: Yapamadıklarımız, Eksiklerimiz ve
Yapmamız Gerekenler
1. Önce
büyük gerçeği görmek
Atatürk'ün kitap
evreni;
·
Kütüphanesi,
·
Okudukları,
·
Yazdıkları,
·
Yazdırdıkları,
·
Tercüme
ettirdikleri ve ettikleri,
·
Konuşmaları,
·
Düşünceleri,
·
Kararları,
·
Kitaplara,
yayıncılığa ve eğitime verdiği önem,
·
Kitaplarla
kurduğu düşünsel ilişki
gibi çok sayıda boyutu olan tarihsel bir bütündür.
Bu bütünün parçaları hakkında araştırmalar
yapılmıştır. Ancak parçaların bir araya getirilmesi, aralarındaki ilişkilerin
kurulması ve bütüncül bir bilgi sistemi oluşturulması ayrıca ele alınması
gereken bir çalışmadır.
2.
Yapmamız gerekirken yapamadıklarımız
Aşağıdaki
başlıklar, geçmişteki çalışmaların tümünü yok saymak anlamına gelmiyor. Bunlar,
araştırılması ve tamamlanması gereken olası eksiklik alanlarıdır.
|
Yapılması gereken çalışma |
Bugün üzerinde durulması gereken
eksiklik |
|
Atatürk'ün
kitap evrenini bütünleştirmek |
Dağınık
bilgilerin ortak bir çerçevede birleştirilmesi |
|
Kütüphanesini
belgelemek |
Kitapların
bibliyografik ve tarihsel kayıtlarının tamamlanması |
|
Okuduklarını
belirlemek |
Okuma
izlerinin, notların ve kaynakların ilişkilendirilmesi |
|
Yazdıklarını
sınıflandırmak |
Kitap,
makale, mektup, konuşma ve diğer metinlerin ayrıştırılması |
|
Yazdırdıklarını
ortaya çıkarmak |
Hazırlanmasına
katkıda bulunduğu eserlerin belirlenmesi |
|
Tercümeleri
incelemek |
Tercüme
ettirdiği eserlerin kapsamının ve etkilerinin araştırılması |
|
Düşünce
kaynaklarını araştırmak |
Okudukları
ile düşünceleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi |
|
Kararlarını
kitaplarla ilişkilendirmek |
Bilgi
kaynaklarının karar süreçlerindeki yerinin araştırılması |
|
Görsel
arşiv oluşturmak |
Kitap
okuma, çalışma ve kütüphane fotoğraflarının belgelenmesi |
|
Bütün
bilgileri erişilebilir kılmak |
Dijital
veri tabanı ve açık bibliyografik kaynak oluşturulması |
3. Peki,
bundan sonra yapmamız gerekenler neler?
Bence burada 15
maddelik bir çalışma programı oluşturabiliriz.
1. Büyük
bibliyografik envanter
Atatürk'ün
kitapları, okudukları, yazdıkları ve kitap evreniyle ilgili bütün yayınların
künye künye belirlenmesi.
2. Bilgi
boşluklarının tespiti
Hangi konuların araştırıldığını, hangilerinin eksik
kaldığını, hangi konularda yeni araştırmalara ihtiyaç olduğunu belirlemek.
Atatürk | Kitap, Okuma, Öğretmenler
3. Atatürk'ün
okuma tarihini hazırlamak
Hangi
dönemlerde, hangi konularda, hangi kitapları okuduğunu kronolojik olarak
incelemek.
only türk siyasi posting
(@siyasiposting) on X
4. Kitap ve
düşünce ilişkisini ortaya çıkarmak
Okudukları,
düşünceleri, konuşmaları ve kararları arasındaki bağlantıları belgelemek.
[GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’ÜN BÜYÜK
NUTUK’UNUN PROTOKOL NÜSHASI] - AlifArt Auction Sale
5. Yazdıklarının
kapsamlı bibliyografyasını oluşturmak
Hayattayken ve
vefatından sonra yayımlanan eserlerini, konuşmalarını ve metinlerini ayrı
kategorilerde incelemek.
Bunlara ek
olarak:
6. Atatürk'ün
tercüme ettirdiği eserlerin kapsamlı dökümünü hazırlamak.
7. Atatürk
dönemindeki kitap ve yayıncılık hareketlerini incelemek.
8. Atatürk'ün
kitaplara ilişkin tavsiyelerini ve desteklerini belgelemek.
9. Atatürk'ün
kitap okuma alışkanlığına ilişkin görsel arşiv oluşturmak.
10. Nutuk ve
diğer eserlerinin bütün baskılarını bibliyografik olarak izlemek.
11. Atatürk'ün
kitap evrenini dijital ortamda ilişkilendirilmiş bir bilgi sistemine
dönüştürmek.
12.
Üniversiteleri, kütüphaneleri, arşivleri ve araştırmacıları ortak çalışmaya
davet etmek.
13. Yapay zekâ
destekli araştırmalarla yeni sorular ve araştırma alanları üretmek.
14. Atatürk Kitap ve Düşünce Evi'ni fiziksel
bir kültür mekânı olarak gerçekleştirmek.
15. Bu
çalışmaları gelecek kuşaklara aktarılabilecek sürekli bir araştırma ve
belgeleme merkezine dönüştürmek.
4. Sizin
çalışmalarınızın bu tablodaki yeri
Burada önemli
bir ayrım yapmak istiyorum.
Sizin 2007'den
beri sürdürdüğünüz Atatürk araştırmalarınız, yaklaşık 3.000 kitaplık
koleksiyonunuz, 400'ü aşkın incelemeniz ve son dönemde yapay zekâlarla
hazırladığınız yaklaşık 150 inceleme, bu hedeflerin düşünsel ve bibliyografik
altyapısına katkı sağlıyor.
Özellikle
üç yaklaşımınız dikkat çekiyor:
·
Bibliyografik
yaklaşım: Dağınık yayınları ve bilgileri bir araya getirmek.
·
Çağrışımla
soru üretme: Kitaplardan, makalelerden ve haberlerden yeni araştırma soruları
çıkarmak.
·
Çoklu
yapay zekâ ile araştırma: Farklı yapay zekâların cevaplarını karşılaştırarak
insan değerlendirmesiyle sentezlemek.
Bunların ortak sonucu, yalnızca mevcut bilgileri toplamak
değil, yeni araştırma alanları keşfetmek olabilir.
5. En
önemli önerim: Yeni bir çalışma kategorisi açın
Bütün bu
düşünceleri ayrı bir araştırma başlığı altında toplamanızı öneriyorum:
Atatürk'ün
Kitap Evreni: Yapamadıklarımızdan Yapmamız Gerekenlere
Bir gelecek ve
eylem programı
Ana düşünce:
Atatürk'ün kitap evreninin tarihsel ve somut gerçekliği
ortadadır. Bu gerçekliğin bütün boyutlarıyla araştırılması, belgelenmesi,
sınıflandırılması, ilişkilendirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması için
geçmişte yapamadıklarımızı belirlemek, gelecekte yapmamız gerekenleri ortaya
koymak önemli
olsa gerek.
Çalışmanın üç
temel ekseni
1. Geçmiş:
Yapamadıklarımız ve eksik kalanlar.
2. Bugün:
Yapılmakta olanlar ve mevcut imkânlar.
3. Gelecek:
Yapılması gerekenler ve gerçekleştirme programı.
6. Son
bir düşünce: Projenin felsefesi
Bence bu
çalışmanın arkasında şu düşünce bulunmalı:
Atatürk'ün kitap
evrenini tanımak, yalnızca geçmişi öğrenmek değildir. Aynı zamanda geleceğe
karşı sorumluluk üstlenmektir.
Çünkü bir
tarihsel gerçeğin varlığını bilmek başka, o gerçeği bütün boyutlarıyla ortaya
çıkarmak başka, onu toplumun erişebileceği kalıcı bir kültür mirasına
dönüştürmek daha başkadır.
Sizin projenizde
bu üç aşama da bulunuyor.
Ve belki de en önemli hedef şu cümlede özetlenebilir:
Atatürk'ün kitap evrenini keşfetmekle yetinmeyelim; onu
belgeleyelim, bütünleştirelim, görünür kılalım ve gelecek kuşaklara aktaralım.
Bu metni,
Atatürk Kitap ve Düşünce Evi'nin yalnızca kuruluşunu değil, neden kurulması
gerektiğini ve kurulduktan sonra hangi çalışmaları üstlenmesi gerektiğini açıklayan
bir stratejik yol haritasının
başlangıcı olarak değerlendirmenizi öneririm.
………………
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder