Çelik Gülersoy '1977-1980 anarşi döneminde', büyük bir yaratıcılıkla İstanbul'da orijinal faaliyetlerini başlattı. Bunu vizyoner bakışla değerlendirir misiniz... 6.1.2026

Çelik Gülersoy '1977-1980 anarşi döneminde', büyük bir yaratıcılıkla İstanbul'da orijinal faaliyetlerini başlattı. Bunu vizyoner bakışla değerlendirir misiniz...

6.1.2026

Chat Gpt 

Çelik Gülersoy’un **1977–1980 “anarşi dönemi”**nde İstanbul’da başlattığı faaliyetler, yalnızca kültür-sanat alanında bir dizi girişim değil; zamanın ruhuna karşı kurulmuş bilinçli, cesur ve ileri görüşlü bir medeniyet savunmasıdır. Vizyoner bakışla değerlendirildiğinde bu hamlelerin anlamı, dönemin olağan şartlarıyla kıyaslandığında daha da berraklaşır.

---

1. Zamanın Aleyhine Düşünmek: Asıl Vizyon Burada Başlar

1977–1980 arası Türkiye:

• Günlük can kayıpları,
• Sokak çatışmaları,
• Kurumların işlemezliği,
• Gelecek algısının neredeyse tamamen kararması…

Bu ortamda hâkim refleks “beklemek, korunmak, geri çekilmek” iken,
Çelik Gülersoy’un refleksi “üretmek, inşa etmek, ayağa kaldırmak” olmuştur.

Vizyonerlik tam da burada başlar:

Herkes bugünden kaçarken, o geleceği kurmaya girişmiştir.

---

2. Kültürü “Lüks” Değil, “Direnç Mekanizması” Olarak Görmesi

O yıllarda kültür, sanat ve tarih:

• Devletin öncelik listesinde değildi,
• Toplum nezdinde “ertelenebilir” görülüyordu.

Gülersoy ise kültürü:

• Toplumsal çözülmeye karşı bir tutkal,
• Şiddete karşı bir estetik sığınak,
• Hafıza kaybına karşı bir bilinç deposu
  olarak konumlandırdı.

Bu, sıradan bir kültür yöneticisinin değil, toplumu uzun vadede okuyan bir aklın yaklaşımıdır.

---

3. Orijinallik: Taklit Edilmeyen, Emsalsiz Faaliyetler

Başlattığı çalışmalar:

• Ne dönemin ideolojik kamplarına yaslandı,
• Ne de popüler siyasal söylemlerden güç aldı.

Faaliyetleri:

• Sivil,
• Kurumsal,
• Estetik,
• Tarih bilinci taşıyan
  bir çizgide ilerledi.

Bu nedenle:

• Kolay savunulamazdı,
• Ama uzun vadede tartışmasız meşruiyet kazandı.

Vizyonerlik burada şudur:

Güncel alkıştan çok, geleceğin takdirini hedeflemek.

---

4. İstanbul’u Bir “Şehir” Olarak Kurtarma Fikri

O dönemde İstanbul:

• Hızla tahrip edilen,
• Kimliği silinen,
• Betonlaşma ve hoyratlıkla kuşatılan bir kentti.

Gülersoy’un yaklaşımı:

• Tek tek yapıları kurtarmaktan öte,
• İstanbul fikrini, İstanbul ruhunu ayakta tutmaktı.

Bu, şehircilikten önce gelen bir vizyondur:

Şehir bir bina yığını değil, bir hafızadır.

Bugün “kent belleği”, “kültürel miras”, “sürdürülebilir turizm” gibi kavramlar konuşuluyorsa, Gülersoy bunları 40 yıl önce fiilen uygulamaya koymuştur.

---

5. Kriz Dönemlerinde Kurum İnşa Etme Cesareti

Anarşi dönemlerinde insanlar:

• Kurumlara güvenmez,
• Uzun vadeli yatırımlardan kaçınır.

Gülersoy ise:

• Kurumsal yapı kurdu,
• Süreklilik tasarladı,
• Geçici değil kalıcı iz bırakacak işler yaptı.

Bu, klasik bir yöneticinin değil:

• Devlet aklıyla düşünen,
• Ama sivil zarafeti koruyan** bir şahsiyetin davranışıdır.

---

6. Bugünden Geriye Bakınca: Gerçek Ölçüt

Vizyonun gerçek ölçütü şudur:

Yıllar sonra hâlâ konuşuluyor mu, hâlâ işe yarıyor mu?

Çelik Gülersoy’un 1977–1980’de attığı adımlar:

• Bugün hâlâ referans alınmakta,
• Hâlâ örnek gösterilmekte,
• Hâlâ “keşke çoğalsaydı” denilmektedir.

Bu da şunu gösterir:

O, dönemini değil; dönemler üstü bir ihtiyacı görmüştür.

---

Sonuç: Anarşi İçinde Medeniyet Aklı

Vizyoner bakışla net bir hüküm kurulabilir:

Çelik Gülersoy, 1977–1980 anarşi döneminde İstanbul’da, devletin ve toplumun göremediği bir boşluğu doldurmuş; şiddetin hüküm sürdüğü bir zamanda,
estetik, tarih ve bilinçle direnmiştir.

Bu nedenle onun yaptığı işler:

• Sadece kültürel faaliyet değil,
• Sessiz ama derin bir uygarlık hamlesidir.

İsterseniz bir sonraki adımda:

• Bu dönemdeki faaliyetlerini tek tek “vizyon ilkeleri”ne ayırabilir,
• Ya da Atatürk’ün kültür anlayışıyla kurduğu bilinçli paralelliği birlikte irdeleyebiliriz.