İlber Ortaylı'nın yabancı dillerde yayınlanmış kitapları içinde Türkçe kitaplarının çevirisi olmayanlar var mıdır
31.3.2026
Gemini
İlber Ortaylı'nın akademik kariyerinin önemli bir bölümü yurt dışında ve çok dilli bir ortamda geçtiği için, doğrudan yabancı dillerde kaleme aldığı ve Türkçede müstakil bir kitap olarak karşılığı bulunmayan çalışmaları mevcuttur.
Bir bibliyograf ve araştırmacı olarak sizin de yakından takip ettiğiniz üzere, Ortaylı'nın eserlerini iki ana gruba ayırabiliriz: Türkçeden çevrilenler ve doğrudan yabancı dilde yazılan akademik monografiler.
1. Doğrudan Yabancı Dilde Yayınlanan (Özgün) Kitaplar
Bu eserler genellikle doktora sonrası çalışmaları veya uluslararası akademik yayınevleri için hazırlanan monografilerdir. Türkçede bu isimlerle basılmış tam karşılıkları (birebir çeviri kitap olarak) her zaman bulunmayabilir; ancak içerikleri genellikle yazarın diğer Türkçe akademik makalelerine veya derleme kitaplarına yedirilmiştir.
· "Economic and Social Changes in the Ottoman Empire" (İngilizce): Bu çalışma, Ortaylı'nın Osmanlı sosyal ve ekonomik yapısı üzerine İngilizce kaleme aldığı makaleleri ve araştırmaları içerir. Türkçedeki bazı makale derlemeleriyle örtüşse de, bu isim ve formattaki kitap yapısı dış piyasa için özgündür.
· "Studies on Ottoman Social Structure" (İngilizce): Yine doğrudan İngilizce literatür için hazırlanan, Osmanlı toplum yapısını inceleyen bir eserdir.
· "Die osmanische Gesellschaft im 19. Jahrhundert" (Almanca): 19. yüzyıl Osmanlı toplumu üzerine olan bu Almanca çalışması, yazarın Almanca literatürdeki yetkinliğini gösteren ve o dönemdeki araştırmalarını toparlayan bir eserdir.
· "Ottoman Studies" (İngilizce): Daha çok akademik makalelerin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş, uluslararası kütüphaneler için basılmış bir seçkidir.
2. Türkçeden Çevrilen ve Karıştırılan Eserler
Bazı popüler eserleri ise doğrudan çeviridir. Bunlar sorunuzun kapsamı dışında kalsa da ayrım yapmak adına önemlidir:
· "The Empire’s Longest Century": İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı eserinin İngilizce çevirisidir.
· "Discovering the Ottomans": Osmanlıyı Yeniden Keşfetmek kitabının çevirisidir.
Özetle
İlber Ortaylı'nın özellikle 1970'lerin sonu ve 80'lerde, Viyana veya Berlin gibi merkezlerde bulunduğu dönemlerde yazdığı Almanca ve İngilizce akademik monografiler ile makale derlemeleri, Türkçede "kitap" formunda birebir basılmamış olabilir. Bir bibliyograf gözüyle baktığınızda; bu yabancı dildeki eserlerin içindeki bölümlerin, yazarın Türkçedeki Osmanlı Barışı, Gelenekten Geleceğe veya Hukuk ve İdare Tarihi gibi kitaplarındaki makalelerle tematik olarak örtüştüğünü, ancak kitap yapısı olarak bağımsız kaldıklarını görebilirsiniz.
İlber Hoca'nın Rusça literatüre hakimiyeti bilinse de, Rusça kaleme alınmış müstakil bir telif kitabı yerine daha çok bu dildeki akademik dergilerde yayınlanmış makaleleri ve bildirileri ön plandadır.
Sizin 50 yıllık bibliyografik birikiminizde, bu eserlerin künyelerine dair daha spesifik (yıl veya yayınevi bazlı) bir detay ilginizi çeker mi?
…………….
Chat Gpt
İlber Ortaylı'nın yabancı dillerde yayınlanmış kitapları içinde Türkçe kitaplarının çevirisi olmayanlar var mıdır
Kamuya açık kaynaklara dayanarak Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın yayınlarıyla ilgili şunları söyleyebilirim:
📚 Genel Durum
· Ortaylı esasen Türkçe eserler yazmış bir tarihçidir ve Türkiye’deki ana bibliyografisinde çoğu eser Türkçe olarak yer alır.
Ayrıca bilimsel makaleleri de başta Almanca, Fransızca ve İngilizce gibi yabancı dillerde yayımlanmış; çeşitli yabancı dergilerde çalışmaları mevcuttur.
🌍 Yabancı Dilde Basılmış Kitaplar
Bazı Ortaylı kitaplarının yabancı dillerde çevirileri ve yabancı baskıları bulunur. Örneğin:
· Pages from Istanbul → Macarca çevirisi vardır (aslında Türkçe İstanbul’dan Sayfalar’ın çevirisi).
İngilizce olarak yayımlanan eserler arasında Ottoman Studies, Private and Royal Life in the Ottoman Palace, Discovering the Ottomans, The Ottomans: The Greatest Empire gibi başlıklar yer almaktadır; bunların çoğu Türkçe orijinal eserlerin İngilizce çevirileridir.
❓ Türkçesi Olmayan Yabancı Yayınlar Var mı?
Mevcut verilere göre Ortaya çıkan yabancı dildeki kitapların çoğu, Türkçe eserlerinin çevirisidir. Kaynaklar, Ortaylı için özgün olarak yabancı dilde yazılmış bir kitap bulunduğuna dair açık bir bilgi vermemektedir (örneğin doğrudan İngilizce yazılmış ve Türkçeye çevrilmemiş bir eser olduğuna dair belirlenmiş bir liste yok). Bu nedenle:
✅ Bilinen yabancı dilde basılmış kitapların büyük çoğunluğu Türkçe orijinalinin çevirisi şeklindedir.
❓ Ancak kapsamlı bir küresel bibliyografya taraması olmadığı için “hiç Türkçesi olmayan” küçük bir yabancı yayımlı eser yoktur demek de henüz kesin söylenmez. Çoğu çevrimiçi katalogda Ortaylı için yabancı dillerde yayımlanmış metinler bulunmakla beraber hepsinin Türkçeye çevrilip çevrilmediği her zaman açıkça belirtilmemiştir.
🧾 Özet
· Ortaylı’nın uluslararası yayınları genellikle çeviri eserlerdir (örneğin İngilizce vb.).
· Kaynaklarda özgün olarak yabancı dilde yazılmış ve Türkiye’de Türkçeye çevrilmemiş bir kitabına dair net bir kayıt yoktur; bu, çoğu eserinin önce Türkçe yazıldığını ve ardından başka dillere çevrildiğini gösterebilir.
· Ancak akademik makaleleri veya bazı derleme çalışmalarının doğrudan yabancı dillerde yayımlanmış olma ihtimali vardır.
İstersen sana Ortaylı’nın yabancı dillerde basılmış eserlerinin tam bir listesini (yayınevi, dil, ISBN vb. ile) oluşturmaya çalışabilirim; istersen bunun için de yardımcı olurum.
evet. rica ederim..))
📌 İngilizce ve Diğer Yabancı Dillerde Basılmış Kitaplar
Aşağıdaki eserlerin çoğu İngilizce olarak yayımlanmış ve büyük ihtimalle Türkçeden çeviri ya da Türkçe orijinali temel alınarak hazırlanmıştır (bazılarında Türkçe orijinali yoksa bilgi kaynaklarında açıkça belirtilmemiştir):
📘 İngilizce Kitaplar
Private and Royal Life in the Ottoman Palace – İngilizce olarak yayımlanmış rehber/araştırma eseri (Topkapı Sarayı ve Osmanlı saray yaşamını anlatır)
Discovering the Ottomans – İngilizce popüler tarih eseri; Türkçeden çevrilmiş olduğu bilinmektedir (Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek eserinden türetilmiş olabilir)
Topkapi Palace: Milestones in Ottoman History – İngilizce rehber eser (Topkapı Sarayı tarihi)
The Ottomans: The Greatest Empire – İngilizce başlık olarak listelenmiş Osmanlı tarihi kitabı (çoğunlukla çeviri olduğu kabul edilir)
Ottoman Studies – İngilizce makaleler/denemeler derlemesi (yayın dili İngilizce)
Topkapi Palace Visitor Guide – Ortaylı katkılı rehber kitap (çoğu baskıda İngilizce)
The great Ottoman‑Turkish civilisation (yayın listelerinde geçen başlık)
Studies on Ottoman transformation (Analecta Isisiana) – İngilizce akademik çalışma/derleme
🏷️ Diğer Diller
· Bazı eserler farklı baskılarla Almanca, Fransızca, İtalyanca vb. dillerde de bulunabilir; ancak kataloglarda genellikle İngilizce baskılar öne çıkmaktadır.
🔍 Bu Yabancı Baskıların Kaynağı
📌 Genel olarak, yukarıdaki İngilizce yayınların çoğu doğrudan Türkçeden çevrilmiş ya da temelini Türkçe çalışmalardan almıştır:
· Discovering the Ottomans örneğin İngilizce olarak Kronik Kitap tarafından yayımlanmış bir eser olup Türkçe bir versiyonunun temelini oluşturduğu belirtilmektedir.
📌 Bununla birlikte bazılarının Türkçesi olup olmadığı kitap kataloglarında açıkça belirtilmediği için tüm yabancı yayınların bir kısmına ait Türkçe özgün eser verilerine ulaşmak zor olabilir.
🧾 Özet Değerlendirme
✅ Listelediğimiz yabancı dillerde yayımlanmış eserlerin çoğu şu durumdadır:
· İngilizce olarak basılmıştır.
Çoğunlukla Türkçe eserlerin çevirisi ya da uyarlamasıdır (örneğin Discovering the Ottomans Türkçede Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek temelinin İngilizce versiyonudur).
❓ Ancak bazı eserlerin Türkçesi olup olmadığı mevcut kataloglara açıkça işlenmemiş olabilir ve bu nedenle tamamen yabancı özgün çalışma olup olmadığı konusunda kesin bir bibliyografik kayıt her zaman açık görünmez.
İstersen bu listedeki her bir eser için ISBN, yayınevi ve çeviri durumu (Türkçeden çeviri mi, özgün mü?) şeklinde çok daha detaylı bir bibliyografya hazırlamamı da sağlayabilirim 📚 — ister misin?
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder