Atatürk'ün Yayınlattıkları
nelerdir... dergiler, gazeteler, kitaplar
13.10.2026
…………………….
Grok
**Atatürk’ün doğrudan çıkardığı, desteklediği veya
yayınlattığı başlıca gazete, dergi ve kitaplar** şunlardır:
###
Gazeteler
Atatürk, Milli Mücadele döneminde kamuoyu oluşturmak ve milli
iradeyi duyurmak için basına büyük önem vermiş ve üç gazetenin
kuruluşuna/yayınına doğrudan öncülük etmiştir:
- **Minber** (1918): İstanbul’da, en yakın arkadaşı Ali Fethi
Okyar ile birlikte çıkardığı günlük gazetedir. 1 Kasım 1918’de yayına başlamış,
51 sayı çıkmıştır. Başyazılarını çoğunlukla Mustafa Kemal değişik adlarla veya
imzasız yazmıştır. Mondros Mütarekesi sonrası koşullarda milli bilinci
uyandırmayı amaçlamıştır.
- **İrade-i Milliye** (1919): Sivas Kongresi’nden hemen sonra
(Eylül 1919) Sivas’ta Heyet-i Temsiliye adına çıkarılmıştır. Adı ve “Metalip ve
Amali Milliye’nin Müdafiidir” alt başlığı Mustafa Kemal tarafından
belirlenmiştir. Kongre kararlarını, bildirileri ve konuşmaları yayımlayan,
milli mücadelenin ilk sözcüsü niteliğindeki gazetedir. Başlangıçta haftalık,
sonra daha sık çıkmıştır.
- **Hâkimiyet-i Milliye** (1920): Ankara’ya gelişinden sonra
ilk talimatlarından biri gazete çıkarmak olmuştur. 10 Ocak 1920’de yayına
başlamış, ilk başyazısını bizzat Mustafa Kemal yazmıştır. Anadolu ve Rumeli
Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin yayın organı olarak hizmet etmiştir. 1934’te adı
**Ulus** olarak değiştirilmiş ve uzun yıllar devam etmiştir.
Ayrıca **Anadolu Ajansı** (12 Nisan 1920) Atatürk’ün
talimatıyla kurulmuş, milli mücadelenin haber kaynağı olmuştur. Haber
bültenleri halka ulaştırılarak yanlış bilgilerin önüne geçilmiş ve milli birlik
desteklenmiştir.
###
Dergiler
- **Belleten**: Türk Tarih Kurumu’nun (Atatürk’ün direktifiyle
kurulan) hakemli akademik dergisidir. Adını bizzat Atatürk koymuştur (“öğreten,
belleten, bilgi veren” anlamında öz Türkçe). 1937’de yayına başlamıştır.
Atatürk, hastalık döneminde (1938) son günlerinde elinde tuttuğu ve incelediği
yayınlardan biri olarak bilinir. Türk ve Türkiye tarihi, arkeoloji ve kültür
alanlarında çalışmalar yayımlamaktadır.
Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu gibi Atatürk’ün kurduğu
kurumlar aracılığıyla birçok bilimsel dergi ve yayın desteklenmiştir.
###
Kitaplar
Atatürk hem kendi yazdığı eserleri yayınlatmış hem de
kurumlar aracılığıyla (Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu, Maarif Vekâleti vb.)
çok sayıda eserin yazılmasını, tercümesini ve basılmasını teşvik etmiştir.
**Kendi yazdığı veya büyük
ölçüde katkıda bulunduğu başlıca eserler:**
- Askeri eserler (gençlik ve subaylık dönemi): *Takımın
Muharebe Talimi*, *Bölüğün Muharebe Talimi* (çeviriler), *Cumalı Ordugâhı*,
*Tabiye Tatbikat Seyahati*, *Zabit ve Kumandan ile Hasbıhal* (Subay ve Komutan
ile Konuşmalar), *Tabiye Meselesinin Halli ve Emirlerin Sureti Tahririne Dair
Nesayih* vb.
- **Nutuk** (Söylev, 1927): En önemli eseridir. 15-20 Ekim
1927’de CHP Kurultayı’nda okunmuş, Milli Mücadele ve Cumhuriyet’in kuruluş
sürecini birinci ağızdan anlatır. İlk baskısı Arap harfleriyle yapılmış,
sonraki yıllarda sadeleştirilmiş baskıları yayımlanmıştır.
- **Vatandaş İçin Medeni Bilgiler** (1930): Manevi kızı Afet
İnan adıyla yayımlanmış, büyük kısmı Atatürk’ün katkılarıyla hazırlanmıştır.
- **Geometri** (1936-1937): Dolmabahçe’de kendi eliyle
yazdığı, geometri terimlerini Türkçeleştirdiği eser. Kültür Bakanlığı
tarafından basılmıştır.
**Yayınlattığı / teşvik
ettiği önemli çalışmalar:**
- Türk Tarih Tezi çerçevesinde hazırlanan **Tarih** ders
kitapları (özellikle II. ve IV. ciltlerde katkıları vardır).
- Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu yayınları (tarih
araştırmaları, dil çalışmaları, tercümeler).
- *Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri*, *Tamim, Telgraf ve
Beyannameleri* gibi derlemeler (sonraki yıllarda sistematik olarak
yayımlanmıştır).
- Dünya klasikleri ve bilimsel eserlerin tercüme edilmesi
(Maarif Vekâleti ve ilgili kurumlar aracılığıyla).
Atatürk, basını “milletin müşterek sesi” ve “bir mektep, bir
rehber” olarak görmüş; yazı ve yayın faaliyetlerini hem Milli Mücadele hem de
Cumhuriyet inkılaplarının taşıyıcısı haline getirmiştir. Kendi okuma tutkusunu
da kurumlar ve yayınlar üzerinden millete yaymayı hedeflemiştir.
Kaynaklar arasında dönemin gazete arşivleri, Türk Tarih
Kurumu yayınları ve Atatürk Araştırma Merkezi çalışmaları öne çıkmaktadır. Daha
spesifik bir eser veya dönem hakkında detay isterseniz belirtebilirsiniz.
…………………
Gemini
Mustafa Kemal Atatürk, hem Millî Mücadele
yıllarında kamuoyu oluşturmak ve meşruiyeti sağlamak hem de Cumhuriyet
döneminde yeni devrimleri, tarihi ve dil araştırmalarını topluma aktarmak
amacıyla birçok gazete, dergi ve kitabın bizzat yayımlanmasını sağlamış ya da
hazırlanmasına doğrudan öncülük etmiştir.
Atatürk’ün yayımlanmasına önayak olduğu
veya doğrudan yayımlattığı gazete, dergi ve kitaplar şu şekilde
gruplandırılabilir:
1. Gazeteler (Basın ve Yayın Mücadelesi)
Atatürk, Millî Mücadele'nin ve yeni rejimin sesini
duyurmak için gazeteleri aktif bir iletişim aracı olarak kurdurmuş ve
yönetmiştir:
- Minber
(1918): Mondros Mütarekesi sonrası
İstanbul’da Fethi Bey (Okyar) ile birlikte çıkardığı, haftada beş gün
yayımlanan gazetedir. Atatürk'ün bu gazetede imzasız veya takma isimlerle
yazıları yer almıştır.
- İrade-i
Milliye (1919): Sivas Kongresi’nde alınan karar
doğrultusunda Sivas’ta çıkarılan, Millî Mücadele’nin ilk resmi yayın
organı kabul edilen gazetedir.
- Hâkimiyet-i
Milliye (1920): Ankara’ya geldikten hemen sonra
kurdurduğu ve Millî Mücadele’nin ana yayın organı olan gazetedir. (Daha
sonra Ulus adını almıştır.)
- Anadolu
Ajansı (1920): Halide Edib ve Yunus Nadi ile
birlikte Millî Mücadele haberlerini hem yurda hem dünyaya doğru duyurmak
amacıyla kurduğu haber ajansıdır.
2. Dergiler (Kültür, Bilim ve İdeoloji Yayınları)
Cumhuriyet’in ilanından sonra devrimlerin, Türk
tarihinin ve dilinin bilimsel temellere oturtulması amacıyla kurulan kurumlar
aracılığıyla çıkarılan dergiler:
- Belleten
(1937): Türk Tarih Kurumu’nun süreli yayın
organıdır. İsmini bizzat Atatürk koymuştur. Ölmeden önce okuduğu son
dergi/yapıt olarak da bilinir.
- Türk
Dili / Türk Kılavuzu: Türk Dil Kurumu tarafından yürütülen
dil çalışmalarını ve özleştirme hareketini yayımlamak üzere çıkarılan
yayınlardır.
- Ülkü
Dergisi (1933): Halkevleri’nin yayın organı olarak
kurdurulmuş; kültür, edebiyat ve Cumhuriyet ideolojisinin halka
ulaştırılmasında temel role sahip olmuştur.
- Kadro
Dergisi (1932): Şevket Süreyya Aydemir ve
arkadaşları tarafından çıkarılan, Atatürk’ün doğrudan desteklediği ve
inkılapların kuramsal altyapısını tartışan dergidir.
- Askerî
Dergiler: Erkan-ı Harbiye Mektebi ve ordu
bünyesinde taktik ve strateji üzerine yayımlanan teknik askerî dergilerin
içeriklerine katkı sağlamıştır.
3. Kitaplar (Telif, Çeviri ve Öncelik Ettiği Eserler)
Atatürk’ün yayımlattığı kitaplar üç ana grupta
toplanır: Kendi yazdığı eserler, Türk tarihi/dili için yayımlattığı temel kurum
kitapları ve çevirttiği/hazırlattığı ders ve referans kitapları.
A. Kendi Yazdığı / Kaleme Aldığı Eserler
- Nutuk
(1927): 1919-1927 yıllarını kapsayan, Millî
Mücadele ve Cumhuriyet’in kuruluş belgesi niteliğindeki en büyük eseridir.
- Vatandaş
İçin Medeni Bilgiler (1930):
Afet İnan adıyla yayımlansa da büyük bölümünü bizzat kendisi kaleme
aldığı, yeni devletin vatandaşlık bilincini şekillendiren ders kitabıdır.
- Geometri
(1937): Türkçe geometri terimlerini (açı,
üçgen, boyut, teğet vb.) bizzat türeterek isimsiz kaleme aldığı ve Millî
Eğitim Bakanlığı’nca bastırdığı rehber kitaptır.
- Askerî
ve Taktik Eserleri:
- Tâbiye Meselesinin Halli ve
Nasihatlerin İcrası (1911)
- Zâbit ve Kumandan ile Hasbihal (1918)
- Tâbiye Tatbikat Gösterme ve Gezisi (1916)
- Bölüğün Muharebe Eğitimi ( Almancadan çeviri ve uyarlama,
1912)
B. Öncelik Ederek Yayımlattığı Temel Kurumsal Kitaplar
- Türk
Tarihinin Ana Hatları (1930):
Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (TTK) bünyesinde bizzat tasarladığı, Türklerin
dünya medeniyetine katkılarını bilimsel olarak ortaya koymayı amaçlayan
kolektif eserdir.
- Türkçe
Sözlük ve Dil Kılavuzları:
Türk Dili Tetkik Cemiyeti (TDK) bünyesinde yürütülen tarama, derleme ve
özleştirme çalışmaları sonucu hazırlatıp yayımlattığı temel dil yapıtları.
- Kur’an-ı
Kerim Meal ve Tefsiri (Elmalılı Hamdi Yazır - 1936): Dinin doğru anlaşılması amacıyla
TBMM kararıyla Elmalılı Hamdi Yazır’a hazırlatıp yayımlattığı Hak Dini
Kur'an Dili tefsiri ve Mehmed Akif'e sipariş edilen meal projesi.
- Sahih-i
Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi: Diyanet İşleri Başkanlığı
aracılığıyla Babanzâde Ahmed Naim ve Kâmil Miras'a hazırlatılan temel
hadis kaynağı çevirisi.
C. Çevirttiği ve Yayımlattığı Yabancı Eserler
- H.
G. Wells - Cihan Tarihinin Ana Hatları (The Outline of History): Dünya tarihine bakışını
derinleştiren bu eseri Türkçeye çevirterek yayımlatmış ve Millî Eğitim
müfredatına dahil ettirmiştir.
- Şansölye
von Bülow’un Anıları ve Çeşitli Askerî Eserler: Alman askeri stratejistlerin ve
devlet adamlarının yapıtlarını askerî akademi ve ordu kullanımı için
Türkçeye kazandırtmıştır.
Atatürk’ün yayın politikasındaki temel amaç;
bağımsızlık mücadelesinde toplumsal bilinci diri tutmak, Cumhuriyet döneminde
ise dogmalardan uzak, bilimsel, milli ve çağdaş bir kültür birikimi
oluşturmaktı.
……………….
Google ai mode
Mustafa
Kemal Atatürk,
yaşamı boyunca askeri, siyasi ve kültürel alanlarda toplumu aydınlatmak
amacıyla bizzat eserler yazmış, gazeteler çıkarmış ve önemli yayınların basılmasına
öncülük etmiştir. Atatürk'ün kaleme aldığı
kitaplar ile çıkardığı ya da desteklediği gazete ve dergiler şu şekildedir: [1, 2]
📰 Çıkardığı ve Desteklediği
Gazeteler
Atatürk, Millî Mücadele'nin sesini duyurmak ve kamuoyu oluşturmak için
basının gücüne her zaman çok önem vermiştir. [1, 2]
·
Minber (1918):
Mondros Mütarekesi'nden sonra İstanbul'da Ali Fethi Okyar ile birlikte
çıkardığı günlük gazetedir. [1, 2]
·
İrade-i Milliye (1919):
Sivas Kongresi'nde alınan kararla, halkı ve dünyayı doğru bilgilendirmek
amacıyla Sivas'ta çıkarılan Millî Mücadele'nin ilk resmi yayın organıdır. [1,
2]
·
Hâkimiyet-i Milliye (1920):
Ankara'da kurulan ve Kurtuluş Savaşı'nın yarı resmi organı haline gelen
gazetedir. Daha sonra Ulus adını
almıştır. [1,
2]
📔 İsim Babası Olduğu ve
Desteklediği Dergiler
Belleten Dergisi
Türk
Tarih Kurumu tarafından çıkarılan bu köklü tarih ve arkeoloji dergisinin adı
bizzat Atatürk tarafından verilmiştir ve kendisinin bizzat incelediği son
eserdir. [1]
📚 Yazdığı ve Çevirdiği
Kitaplar
Atatürk’ün kaleme aldığı eserler askeri kitaplar, tarihi/siyasi nutuklar
ve bilimsel kılavuzlar olmak üzere üçe ayrılır: [1]
Tarih, Dil ve Bilim Kitapları:
Nutuk
1927·Mustafa Kemal Atatürk
1919-1927
yılları arasındaki Kurtuluş Savaşı'nı ve Cumhuriyet'in kuruluş dönemini bizzat
birinci ağızdan anlatan en büyük
başyapıtıdır.
size=2 width="100%" align=center jsaction="" jscontroller="XYf8bf#NcqsJe"
data-sfc-root=c jsuid="fhtcoc_5j" data-sfc-pl="|||[]" data-complete=true
data-sae="">
Geometri
1937·Mustafa Kemal Atatürk
Dolmabahçe
Sarayı'nda isimsiz olarak kaleme aldığı bu kitapla; üçgen, açı, boyut, teğet
gibi bugün kullandığımız birçok Türkçe matematik terimini dilimize
kazandırmıştır.
size=2 width="100%" align=center jsaction="" jscontroller="XYf8bf#NcqsJe"
data-sfc-root=c jsuid="fhtcoc_65" data-sfc-pl="|||[]" data-complete=true
data-sae="">
Vatandaş İçin Medeni
Bilgiler
1930·Mustafa Kemal Atatürk
Afet
İnan adıyla yayımlanan, gençlere vatandaşlık hak ve ödevlerini aşılayan
sosyopolitik nitelikte bir kitaptır. [1,
2,
3, 4]
Askerî
Kitapları ve Hatıratları:
·
Takımın Muharebe Talimi
(1908 - Almanca'dan çeviri)
·
Cumalı Ordugâhı
(1909)
·
Bölüğün Muharebe Talimi
(1912 - Çeviri)
·
Tâbiye ve Tatbikat Seyahati
(1911)
·
Zabit ve Kumandan ile Hasbihal
(1918)
·
Anafartalar Muharebatına Ait Tarihçe
ve Arıburnu Muharebeleri Raporu
(1915)
·
Karlsbad'da Geçen Günlerim
(Hatırat - 1918) [1,
2,
3,
4,
5,
6]
Eğer isterseniz Atatürk'ün yazdığı
bu eserlerden herhangi birinin içeriği ve yazılma amacı
hakkında daha detaylı bilgi verebilirim. Hangi alandaki çalışmalarıyla (örneğin
askerî
stratejiler veya dil-geometri devrimi)
daha çok ilgileniyorsunuz?
………………..
Mustafa Kemal Atatürk, fikirlerini yaymak, Milli
Mücadele'yi halka anlatmak ve inkılapları kökleştirmek amacıyla hayatı boyunca
çok sayıda kitap yazmış, gazetelerin çıkarılmasına öncülük etmiş ve akademik
dergilerin kuruluşunu desteklemiştir. [1]
Atatürk'ün kaleme aldığı
kitaplar ile kurulmasını veya yayımlanmasını sağladığı gazete ve dergilerin
listesi aşağıdadır:
1. Yazdığı ve Yayımlattığı
Kitaplar
Atatürk’ün eserleri çoğunlukla
askeri eğitim, siyaset, tarih ve bilim/dil alanlarındadır. [1]
·
Nutuk (1927): Atatürk'ün 1919-1927 yılları arasındaki Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in
kuruluş sürecini anlattığı, Cumhuriyet Halk Fırkası kurultayında 36,5 saat
süren konuşmasının metnidir. En önemli tarihi belgesidir. [1, 2]
·
Geometri (1937): Dolmabahçe Sarayı'nda isimsiz olarak kaleme aldığı bu kitapla; üçgen,
açı, boyut, silindir gibi bugün kullandığımız 100'e yakın Türkçe geometri
terimini dilimize kazandırmıştır. [1, 2]
·
Vatandaş İçin Medeni Bilgiler (1930): Halkın ve gençlerin hak ve
sorumluluklarını öğrenmesi amacıyla Ayşe Afet İnan adına yayımlatılan, ancak
büyük kısmı Atatürk tarafından kaleme alınan kitaptır. [1, 2]
·
Zabit ve Kumandan ile Hasbihal (1918): Arkadaşı Nuri Conker’in kitabına
karşılık olarak askeri disiplin, ordunun durumu ve Balkan Savaşları üzerine
yazdığı sohbet tarzındaki kitaptır. [1, 2]
·
Cumalı Ordugâhı (1909): Makedonya bölgesindeki askeri tatbikat gözlemlerini ve süvari eğitim
notlarını içeren ilk askeri kitabıdır. [1, 2]
·
Diğer Askeri Kitapları ve Çevirileri:
o Takımın Muharebe Talimi (1908 - Almancadan çeviri)
o Bölüğün Muharebe Talimi (1912 - Almancadan çeviri)
o Tâbiye ve Tatbikat Seyahati (1911)
o Tâbiye Meselesinin Halli ve
Emirlerin Sureti Tahririne Dair Nesayih (1916)
o Anafartalar Muharebatına Ait
Tarihçe ve Arı
Burnu Muharebeleri Raporu (Milli Mücadele öncesi savaş raporları) [1, 2, 3]
2. Çıkardığı ve Desteklediği
Gazeteler
Atatürk, basının gücüne çok
inanan bir lider olarak bizzat kurucusu ya da fikir babası olduğu 3 ana
gazete yayımlatmıştır: [1, 2]
·
Minber (1918): Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra İstanbul'a gelen Mustafa Kemal'in,
arkadaşı Ali Fethi Okyar ile birlikte ortaklaşa çıkardığı haftalık/günlük
siyasi gazetedir. [1, 2]
·
İrade-i Milliye (1919): Sivas Kongresi'nde alınan kararlar doğrultusunda, kongrenin ve Milli
Mücadele'nin sesini halka ve dünyaya duyurmak için Sivas'ta çıkarılan ilk resmi
gazetedir. [1]
·
Hakimiyet-i Milliye (1920): Ankara'ya geldikten sonra kurduğu,
Kurtuluş Savaşı'nın adeta resmi yayın organı haline gelen gazetedir. (Daha
sonra Ulus adını almıştır). [1]
·
Öğrencilik Yılları: Harbiye ve Harp Akademisi yıllarında arkadaşlarıyla birlikte gizlice el
yazısıyla çoğalttığı okul gazetesi de bu sürecin ilk adımıdır. [1, 2]
3. Öncülük Ettiği ve Yayınlattığı
Dergiler
Atatürk bizzat edebi bir dergi çıkarmamış
olsa da Türk tarih ve dil devrimlerini akademik dünyaya duyurmak amacıyla
devlet kurumları eliyle bilimsel dergiler yayımlatmıştır:
·
Belleten (1937): Atatürk’ün bizzat ismini koyduğu, Türk Tarih Kurumu'nun resmi yayın organı
olan tarih ve arkeoloji dergisidir. Ölmeden önce yayımlanan son sayısını
yatakta incelediği bilinmektedir. [1]
·
Türk Dili (Ülkü Dergisi vb.): Türk Dil Kurumu ve Halkevleri
bünyesinde fikirlerin halka ulaştırılması amacıyla çıkarılan kurumsal
dergilerin tamamı Atatürk’ün himayesinde ve teşvikiyle yayın hayatına
başlamıştır.
Atatürk'ün yazdığı belirli bir
kitap veya çıkardığı gazetelerin tarihsel arka planı hakkında daha
detaylı bilgi edinmek ister misiniz?
……………….
https://www.turkgazetecilercemiyeti.com/ataturkun-cikardigi-gazeteler/
