Evet, dünyada tam da sizin tarif ettiğiniz insanlar için—yani bakıma muhtaç olmayan, kendi işini görebilen ama yalnızlıktan, sosyal izolasyondan sıkılan 65–80 yaş grubu için—huzurevi dışında birçok model var. Türkiye’de ise bunların bazı örnekleri var ama henüz yaygın değil.
Başlıca modeller şöyle:
1. Senior Living / Aktif Yaşlı Yaşam Siteleri
Bunlar klasik huzurevi değil; daha çok “yaşıtlarla birlikte ama bağımsız yaşama” modeli.
İmkânlar:
Kişiye ait bağımsız daire / stüdyo
Ortak yemek salonu (isteğe bağlı)
Kafe, bahçe, yürüyüş alanı
Satranç, kitap kulübü, sohbet grupları
Doktor / hemşire erişimi (24 saat değil, gerektiğinde)
Spor, yoga, yüzme
Ortak gezi programları
Amaç:
“Yalnız yaşamayayım ama özgürlüğümü de kaybetmeyeyim.”
Örnek ülkeler:
United States
Canada
Netherlands
Germany
Japan
2. Co-housing (Birlikte ama Ayrı Yaşam)
Son yıllarda çok büyüyen model.
Mantık:
Herkesin kendi küçük evi var
Ortak mutfak / salon / hobi alanı var
İsteyen yalnız kalıyor, isteyen sosyalleşiyor
Özellikle dul kalan veya yalnız yaşayan yaşlılar için çok uygun.
Bu model Denmark’ta çok gelişti.
3. 55+ Communities
Özellikle United States’te yaygın.
Şart:
Belirli yaş üstü (55, 60 veya 65)
Avantaj:
Gürültü az
Benzer yaşam ritminde insanlar
Ortak etkinlikler
4. Gündüz Yaşam Merkezleri
Akşam evine dönüyorsun.
Sabah gidip:
kahvaltı
sohbet
oyun
egzersiz
sanat etkinliği
Akşam eve dön.
Bu model yalnız yaşayan ama evini bırakmak istemeyenler için çok mantıklı.
5. Dijital Sosyal Ağlar
Yalnız yaşlılar için özel sosyal platformlar da var.
Örneğin:
çevrimiçi kitap kulüpleri
video sohbet odaları
sanal arkadaş grupları
hobi toplulukları
Bazı mobil uygulamalar sadece 60+ kullanıcıları hedefliyor.
Örneğin:
Meetup (yaşlı grupları bulunabiliyor)
Stitch
Türkiye’de durum?
Türkiye’de maalesef bu alan çok geride.
Bizde genelde iki uç var:
Evde yalnız yaşamak
Huzurevi
Aradaki modeller zayıf.
Ama bazı örnekler var:
Belediyelerin Yaşlı Yaşam Merkezleri
Bazı belediyeler:
gündüz bakım
sohbet salonları
kurslar
çay saatleri
sunuyor.
Örneğin büyükşehirlerde:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Ankara Büyükşehir Belediyesi
Antalya Büyükşehir Belediyesi
çeşitli yaşlı destek merkezleri açtı.
Emekli Siteleri
Özellikle:
Antalya
Muğla
İzmir
çevresinde yarı-organik biçimde oluşmuş emekli siteleri var.
Ama bunlar planlı “senior community” değil.
Bence Türkiye’de büyük ihtiyaç ne?
Sizin sorunuz çok önemli çünkü Türkiye’de büyük boşluk şu:
“Hasta olmayan ama yalnız kalan yaşlılar için üçüncü bir model yok.”
Bence geleceğin modeli şu olabilir:
“Yalnız Yaşayanlar Sitesi”
70+ kişiler için:
1+1 küçük daireler
ortak yemekhane (zorunlu değil)
kütüphane
ortak TV salonu
satranç odası
misafir odaları
sağlık danışmanı
güvenlik
acil çağrı sistemi
Bu, huzurevinden farklı olur çünkü:
kimse “bakım hastası” değil
herkes bağımsız
esas sorun yalnızlık
Sizin daha önce ilgilendiğiniz “yalnız yaşayan yaşlılar için huzurevi dışı çözümler” temasına çok yakın bir model bu.
Benim gözlemim:
Önümüzdeki 10–20 yılda Türkiye’de en büyük sosyal ihtiyaçlardan biri yalnız yaşlılar için sosyal yaşam siteleri olacak. Özellikle Antalya gibi emekli yoğun şehirlerde.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder