Yenikapı'da Marmaray yapımı sırasında yapılan kazılarda yerin 16 metre altında arkeolojik eserler bulunmuştu. 16 metre alüvyon ile dolu olsa gerek. getiren de Lykos deresi olabilir. binlerce yılın birikimi... 5.11.2026

Yenikapı'da Marmaray yapımı sırasında yapılan kazılarda yerin 16 metre altında arkeolojik eserler bulunmuştu. 16 metre alüvyon ile dolu olsa gerek. getiren de Lykos deresi olabilir. binlerce yılın birikimi...

5.11.2026

...............................

Grok:

"Evet, gözleminiz çok isabetli. Yenikapı’daki durum tam da tarif ettiğiniz gibi: binlerce yıllık bir alüvyon birikiminin sonucu.

### Derinlik ve Stratigrafi

Marmaray ve Metro kazılarında (2004-2013) yaklaşık **58.000 m²**’lik alanda çalışıldı. Kazılar yüzeyden (deniz seviyesinin ~3 m üstünden) başlayıp, yer yer **10-10,5 m** deniz seviyesinin altına kadar indi. Toplam kültür dolgusu kalınlığı bazı kesitlerde **12-13,5 m**’ye ulaşıyor. Neolitik tabaka ise bugünkü deniz seviyesinin yaklaşık **-6,30 / -6,40 m** altında bulundu. Yani “16 metre altında” ifadesi biraz yuvarlanmış olsa da, yüzeyden bakıldığında derin bir kesit söz konusu.

### Lykos Deresi’nin Rolü

Theodosius Limanı (Portus Theodosiacus), Lykos (Bayrampaşa / Yenibahçe) Deresi’nin ağzındaki doğal bir koyda kurulmuştu. Limanın dolmasında asıl etken, derenin taşıdığı alüvyonlar oldu. Kaynaklar net:

• 11. yüzyıldan sonra Lykos’un taşıdığı sediment limanı hızla doldurmaya başladı.

• 12.-13. yüzyıllarda liman büyük ölçüde karaya katıldı ve “Vlanga / Langa Bostanları” haline geldi.

• Alüvyon, gemileri ve organik malzemeleri oksijensiz (anaerobik) bir ortamda mükemmel şekilde korudu. Bu yüzden 37 batık gemi (5.-11. yüzyıllar) ve Neolitik kalıntılar bu kadar iyi korunabildi.

Jeoarkeolojik çalışmalarda (Algan, Perinçek, Yalçın ve diğerleri) Lykos’un hem Holosen bataklık oluşumuna hem de limanın son dolumuna katkı verdiği açıkça gösteriliyor. Neolitik dönemde (MÖ ~6500-6000) alan, Lykos’un yan kolunun oluşturduğu bataklık/dere kenarı ortamıydı; deniz seviyesi yükselince su altında kaldı.

### Özetle

Evet: 16 metreye yakın alüvyon + kültür dolgusu, büyük ölçüde Lykos’un binlerce yıllık taşıdığı malzeme ve deniz seviyesindeki değişimlerin ürünü. Bu birikim olmasa ne 37 batık gemi, ne de İstanbul’un bilinen tarihini 8.500 yıl geriye götüren Neolitik ayak izleri ve yerleşim kalıntıları bu kadar iyi korunmuş olurdu.

Kısaca: Lykos, hem limanı öldürdü hem de arkeolojik bir hazine sandığı yarattı."