Atatürk Çalışmalarım /// Kitaplarım vd. // https://bityl.co/SyFe: Rumelinin / Balkanların Önemi Konulu Yayınlar Derlemesi (1) 21.3.2026

İstanbul gazetelerine göre Balkanlar (1875-1878) / The Balkans according to İstanbul newspaper (1875-1878) Yazar:PELİN HÜLYA SARI Danışman: PROF. DR. ZAFER GÖLEN Yer Bilgisi: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı Konu:Tarih = History Dizin:19. yüzyıl = 19. century ; Balkan savaşları = Balkans wars ; Balkanlar = Balkans ; Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; PanSlavizm = PanSlavism ; İstanbul = Istanbul ; İsyanlar = Rebellions ; Şark meselesi = East problem	Onaylandı Yüksek Lisans Türkçe 2023 161 s.

II. Viyana Kuşatmasının mağlubiyetle sonuçlanması Osmanlı Devleti için yeni bir devri başlatmıştır. Duraklama Devri olarak nitelenen bu süreçte Osmanlı Devleti Avrupa'dan çekilmeye, art arda mağlubiyetler almaya başlamıştır. Şark Meselesi olarak adlandırılan Osmanlı Devleti'ni Balkanlardan çıkarma süreci 1863 bozgunundan sonra başlamıştır. 1875 yılında Hersek'te çıkan isyan ile Şark Meselesi'nin yeni bir safhası başlamıştır. Yerel meseleler neticesinde çıkan isyana Osmanlı Devleti'nin müdahalede gecikmesi, Batı dünyasının kışkırtıcı müdahaleleri neticesinde kısa sürede beynelmilel bir mesele halini almıştır. Mezkûr isyanı müteakip Bulgar İsyanı (1876), Osmanlı- Sırp, Karadağ Savaşı (1876), İstanbul (Tersane) Konferansı ve Panslavizmin bütün ağırlığıyla iştirak ettiği 1877-78 Osmanlı- Rus Savaşı (93 Harbi) yaşanmıştır. Bu süreçle birlikte Balkanlar aşamalı olarak Osmanlı Devleti'nden koparılmıştır. Hersek İsyanının çıkışı ile Osmanlı, Sırp- Karadağ Savaşına kadar geçen süre Balkanlarda Şark Meselesi'nin ilk safhasını oluşturmuştur. İkinci safha ise; Sırp-Karadağ Savaşı'ndan Rus ültimatomuna kadar geçen sürede gerçekleşmiştir. Üçüncü safha Rus ültimatomundan Balkanları Osmanlı Devleti'nden tamamen koparan Balkan Savaşlarına kadar yaşanan süreçtir. Çalışmamızda Balkanların önemi bölümünün Osmanlı Devleti'nden koparıldığı Büyük Balkan Buhranı süreci, dönemin İstanbul gazeteleri ışığında incelenmiştir. Bu bağlamda Takvîm-i Vekayi, Sabah, Basiret ve Vakit gazetelerinden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Balkanlar, İstanbul Gazeteleri, Osmanlı Devleti, Panslavizm, Şark Meselesi

The failure of the second siage of Vienna started a new era for Ottoman Empire. During the era called Stagnation period, Ottoman Empire began to retreat from Europe, suffer iterative defats. The process of extraction of Turks from Europe, which partners of "Eastern Question" had been failed, started after 1863 defeat. The process has been occurred since 1863 developed of against Turks. Results of activities of the partners of "Eastern Question" showed its consequences. A new era of "Eastern Question" started by Revolt took place at Herzegovina in 1875. The revolt which had started because of local causes, shortly came to a state of international issue because of Ottomans' late response and provocative actions of Western World. Aforesaid revolt was followed by Bulgarian Revolt 1876, Ottoman – Serbian, Montenegro War 1876, İstanbul Conference (Shipyard Conferance) and 1877-78 Ottoman – Russian War (the war 93), which panslavism participated with all its weight. With this process the Balkans was separated from Ottoman Empire gradually. The period between the outbreak of the Herzegovina Revolt and the Ottoman, Serbian-Montenegrin War constituted the first phase of the Eastern Question in the Balkans. The second phase is; It took place in the period from the Serbian-Montenegrin War to the Russian ultimatum. The third phase is the process from the Russian ultimatum to the Balkan Wars, which completely separated the Balkans from the Ottoman Empire. In our work, period of Balkan Crysis, which the Balkans was separated from Ottoman Empire, has been examined in the light of İstanbul Newspapers. For this purpose, Takvim-I Vekayi, Sabah, Basiret and Vakit newspapers has been used. Keywords: The Balkans, Istanbul Newspaper, Ottoman Empire, Panslavizm, Eastern Question

Erken Cumhuriyet Dönemi'nde Rumeli nostaljisini anlamlandırmak / Understanding the Rumelian Nostalgia in Early Republican Era Yazar:AHMET EROĞLU Danışman: DOÇ. DR. METİN YÜKSEL Yer Bilgisi: Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı Konu:Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History Dizin:Bellek = Memory ; Biyografi = Biography ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Hatırat = Memoirs ; Nostalji = Nostalgia ; Otobiyografi = Autobiography ; Otobiyografik anı aktarımı = Autobiographical memory transmission ; Rumeli = Rumelia	Onaylandı Yüksek Lisans Türkçe 2019 135 s.

Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasal bir yapı olarak varlığını koruduğu yıllarda doğmuş, erken Cumhuriyet döneminde de yaşamış siyasal ve kültürel seçkinlerin kaleme aldığı hatıratlara, gezi yazılarına ve otobiyografik anlatılara odaklanmaktadır. Çalışmada, bu kişilerin, Rumeli'ne dair imge ve sembollerle kurdukları ilişkilerin anlatımını ve bu anlatımın erken Cumhuriyet döneminde yürütülen tartışmalarla birlikte düşünüldüğünde ne anlama geldiği değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, ilk olarak, nostalji kavramının kuramsal arka planına yer verilmektedir. Bu bağlamda, nostaljinin ne olduğu, kişinin kendi geçmişiyle ve aidiyet hissettiği toplulukların ve coğrafyanın geçmişleriyle kurduğu ilişkiyi nasıl etkileyebileceği, kişisel anlatılarını nasıl şekillendirebileceği, politik olarak nasıl değerlendirilebileceği ve nostaljinin nasıl işlevselleştiği gibi konular tartışılmaktadır. İkinci olarak, Rumeli adıyla anılan coğrafyanın mahiyeti ve Osmanlı İmparatorluğu için taşıdığı sembolik, siyasi, ekonomik ve toplumsal önem üzerinde durulmaktadır. Bu önemi anlamak, aynı zamanda büyük bir kısmı "kaybedilmiş" Rumeli'nin, erken Cumhuriyet döneminde nasıl bir konumda olduğunu belirlemek için de önemli görülmektedir. Ayrıca çalışmanın konusunu ilgilendiren, erken Cumhuriyet dönemine ilişkin tartışmalara da yer verilmiştir. Cumhuriyetin kurulmasında ve kurumsallaşmasında yürütülen politikalar, milliyetçilik ve millet tartışmaları, Cumhuriyet'in siyasi coğrafyası ve Osmanlı İmparatorluğu'nun mirası ile ilişkisi bu tartışmalardan bazılarına örnek olarak gösterilebilir. Son olarak, belirlenen kişisel anlatılar, teorik çerçeveyle bağlantılı kalınarak ve şu temalar ekseninde analiz edilmiştir: Rumeli'nin fethi ve kaybı etrafında şekillenen şan ve keder anlatısı, 'medeni Rumeli'ye karşılık 'geri Anadolu' Rumelili portrelerinin kategorizasyonu ve Rumeli'nin kültürü, geleneği ve doğasına yönelik nostalji. Anahtar Sözcükler: Nostalji, Rumeli, Erken Cumhuriyet Dönemi, Kişisel Anlatı, Bellek

With a particular attention to the memoirs and travel writings of the political and cultural elites of the late Ottoman Empire and early Republican period, this study examines the relationship of these elites with the images and symbols of Rumelia and their meanings when considered alongside the debates of the early Republican period. This thesis first provides a theoretical debate on the concept of nostalgia in the first chapter. The following issues, among others, are examined: what is nostalgia? How can it influence the relationship established by a person's own past and the past of the communities and places that s/he feels committed to? How can nostalgia shape one's personal narratives? How can it be politically evaluated? Secondly, the nature of the geography called Rumelia and the symbolic, political, economic and social importance it carries for the Ottoman Empire is emphasized. It is also crucial to understand this importance and to determine the position of Rumelia, the majority of which is "lost", in the early Republican Period. In addition, discussions about the early Republican period will be included. The politics of the establishment of the Republic, the debates on nationalism, the political geography of the Republic and its relationship with the Ottoman legacy can be cited as some examples of these debates. Finally, the personal narratives are analyzed with reference to the theoretical framework on nostalgia. Moreover, the nostalgic relationship established by the writers with their backgrounds is evaluated around certain themes that come to the fore in narratives. Themes are as follows: the narrative of glory and grief shaped around the conquest and loss of Rumelia, the images of civilization frequently appearing in their narratives through the reference to Rumelia and Anatolia, the essentializing categorization of the Rumelian culture, tradition and nature. Rumelia nostalgia, which has an important place in the memory of the Early Republic and is among the common themes of the Early Republic, lies between the rejection and acceptance of the Ottoman heritage. Keywords: Nostalgia, Rumelia, Early Republican Era, Personal Narratives, Memory

3: Yapay Zeka’dan künyeler;

Grok

Rumeli (Osmanlı dönemi adlandırması) ve Balkanlar'ın (jeopolitik, tarihi, kültürel, stratejik) önemi üzerine odaklanan Türkçe yayınlardan derleyebildiğim önemli künyeleri aşağıda listeledim. Bunlar ağırlıklı olarak kitaplar, özel sayılar ve bazı akademik çalışmalar. Tam künye bilgisi her zaman eksiksiz olmayabiliyor (özellikle eski veya nadir eserlerde), ama mevcut verilere göre en belirgin olanları seçtim.

### Önemli Kitaplar ve Çalışmalar

- **Taha Akyol**

**Rumeli'ye Elveda**

Doğan Kitap / Doğan Yayınları, İstanbul (çeşitli baskılar, örneğin 2013 ve sonrası).

(Balkan Savaşları'nın Osmanlı açısından askeri-siyasi analizi ve Rumeli kaybının önemi üzerine odaklanır.)

- **Ramazan Özey**

**Balkanlar ve Balkan Ülkeleri Coğrafyası**

Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara, 5. Baskı: Ocak 2024 (1. Baskı 2016).

ISBN: 978-605-318-545-1

(Balkanlar'ın jeopolitik, coğrafi ve stratejik önemini detaylı işleyen temel referans kitaplardan biri.)

- **Graham E. Fuller – F. Stephen Larrabee** (Türkçe çeviri/uyarlama)

**Balkanlar'dan Batı Çin'e Türkiye'nin Yeni Jeopolitik Konumu**

Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 2000.

(Türkiye'nin Balkanlar merkezli geniş jeopolitik konumunu ve bölgenin stratejik değerini tartışır.)

- **Anıl Çeçen**

**Türkiye ve Balkanlar**

(Yayınevi ve yıl bilgisi Amazon vb. kaynaklarda 2015 civarı görünüyor, ISBN: 6059623069).

(Balkanlar'ın jeopolitik egemenlik açısından taşıdığı kritik önemi vurgular.)

- **Maria Todorova** (çeviri)

**Balkanlar'ı Tahayyül Etmek**

İletişim Yayınları, İstanbul, 2003 (çeviri: D. Şendil).

(Balkanlar kavramının tarihsel inşası ve Rumeli'den Balkanlar'a geçişin kültürel/ideolojik önemi üzerine klasik eser.)

- **Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi** (derleme)

**Rumeli – Balkanlar Özel Sayısı** (Sayı 66-70, 5 cilt takım)

Yeni Türkiye Dergisi, Mart-Haziran 2015.

Toplam ~6.312 sayfa, 479 makale, 429 yazar.

(Türkiye'de ve dünyada yapılmış en kapsamlı Balkan/Rumeli çalışması olarak kabul edilir; Osmanlı öncesi, Osmanlı dönemi, şehirler, jeopolitik ve kültürel önem geniş yer tutar.)

### Diğer Önemli / İlgili Yayınlar

- **Mustafa İsen – Tuba Durmuş**

**Balkanlarda Türk Edebiyatı Tarihi**

(Sakarya Dil Dergisi'nde tanıtılan çalışma, Sakarya Üniversitesi bağlantılı).

(Balkanlar'ın kültürel ve edebi önemini bütüncül ele alır.)

- **H. Yıldırım Ağanoğlu** ve benzeri yazarların makaleleri/kitapları

Balkanlar'ın bölgesel önemi üzerine çok sayıda yazı (Derin Tarih dergisi vb.).

- **Fethi B.** (muhtemelen Fethi Balkan vb.)

**Bir Vatan Kaybettiler**

Ötüken Neşriyat (PDF hali mevcut).

(Balkanlar'ın fethi ve kaybının romanlar üzerinden önemi.)

- **Ayşe Değerli Velet**

**Rumeli'den Balkanlar'a: Bir Coğrafyanın Adı Nasıl Değişti?**

Beşinci Uluslararası Doğu Avrupa Çalışmaları Kongresi Bildiri Kitabı (CIEES 2022).

(Ad değişikliğinin jeopolitik ve tarihsel arka planı.)

Bu liste doğrudan "önem" temalı olanlara odaklanıyor; Balkan Savaşları, göç, Rumeli Türkleri gibi yan konulara giren onlarca kitap daha var (örneğin **Balkan Savaşlarında Rumeli Türkleri** gibi). Eğer belirli bir alt konu (jeopolitik, kültürel miras, Osmanlı dönemi vs.) veya daha akademik makale odaklı bir liste isterseniz, onu da daraltabilirim.

4: Bu kaynaklardan tespit yapılabilir:

Google: "rumeli" "önemi"

https://makale.isam.org.tr/search?spc.page=1&query=balkanlar%C4%B1n%20%22%C3%B6nemi%22

https://makale.isam.org.tr/search?spc.page=1&query=rumelinin%20%22%C3%B6nemi%22

Toplu Katalog

https://toplukatalog.tr/