Kitapların
Dervişi Cancağızımız Lütfi Seymen
“Biz de kitap mecnunlarından sayılırız” [1]
Bülent
Ağaoğlu
GİRİŞ
Bazı anılar
1994
senesinden itibaren Müteferrika’da 9 makalem yayınlandı. Bunların 7’si
bibliyografya, 1’i bibliyografik hizmetler, birisi de bibliyograf Katip Çelebi
hakkındaydı. Görüşmelerimde kendisinden ilgi görmüştüm. 32 senedir Dergide
birçok bibliyografya yayınlandığını gözlüyordum. Müteferrika : Dört Aylık Kitabiyat Dergisi. Buradaki Kitabiyat
kelimesinin tanımına bakılırsa bibliyografya anlamını da kapsadığı görülebilir.
Dergide en
geniş makalem Türker Acaroğlu hakkında olandı: “100 Yaşında Bir Deliormanlı: M. Türker Acaroğlu Kaynakçası /
İstanbul, 2015-1. Müteferrika : Kitabiyat
Dergisi, 47. sayı, 295-384. Sayfa”.
Doğal
bibliyograftı yani bir nevi hafız-ı kütüp. Kendisi bibliyografya hazırlamadı
ama zihninde kendisine sorulan soruları cevaplarken zengin şekilde
bibliyografik cevaplar veriyordu. Müteferrika’nın bir fonksiyonu da bir
bibliyografyalara yer vermek şeklinde uygulamada ortaya çıktı.
Görüşmelerimizde
müthiş kültürü, ayaklı ansiklopedi gibi oluşu, samimiyeti, paylaşımcılığı ve
yardımseverliği dikkatimi özellikle çekmişti. Özel bir insandı.
Özet- Bölümler
·
GİRİŞ
·
BÖLÜM 1: CANCAĞIZIMIZ…
·
BÖLÜM 2: Nitelikleri Hakkında Seçilen Cümleler
·
EK: Lütfü Seymen Hakkında Bloğumuzda
Yayınladıklarımızın Başlıkları
Amaç – Niçin Hazırladım
Makalemde farklı bir
yöntem izlemeye çalıştım. 50 yılı bulan bibliyograflıktan gelen alışkanlıkla
kendisi hakkında internetten tespit ettiğim 50 civarında yazıdan, niteliklerine
dair cümleleri seçmeye gayret edip, aşağıda bunları kaynağını belirterek vermeyi
hedefledim. Bunu yaparken 1.5 senedir yoğun şekilde soru sorma amacıyla yapay
zekayı kullanma alışkanlığımdan hareketle, yukarıda söz ettiğim seçmeleri
yaparken aklıma gelen soruları özellikle Chat Gpt’ye sorup 50’ye yakın derleme
doküman hazırlayıp bloğumda bunları yayınladım ve bu dokümana özel önem verdim.
Bu kadar malzeme tabiatıyla Dergiye sığmazdı ama, makale sayesinde
başvurulabilecek bir doküman birikimi oluştu. Böylelikle
Lütfü Seymen hakkında olabildiğince kaynak oluşturmaya çalıştım. Bunların
bazılarını 10 yapay zekaya yükledim. Böylelikle bunların Lütfü Seymen’i
kendilerine gelecek sorulara cevap vermeleri için onlarda doküman, bilgi
birikimi oluşturmak istedim.
Mesela “Lütfü Seymen Hakkında Bazı Yazılar” başlıklı 134 sayfalık doküman
hazırlayıp bunu bloğumda neşrettim: ( https://bityl.co/SyVy ). Bunu,
başkalarının yapacakları çalışmalara temel olması için yaptım.
Gözlem tespit
Genellikle Dergiler
bizde uzun yıllar yaşamaz. Lütfü Seymen’in bunu başarmış olması onun tarihte
gereken yeri almasını sağlamıştır artık.
Dergisinde
yazıları sebebiyle kitapseverleri bir araya getirmesi onun büyük başarısıdır.
Bu insanlar seslerini duyurabilmişlerdir. Ülkemizin sorunlarla dolu olan kitap
alanı için bu önemli bir kazanımdır.
Lütfi Seymen’in
zihinsel yeteneklerinden birisi de zihninde bibliyografya oluşturmasıydı
Zorluklara
karşı mücadele edip bir hayali gerçeğe dönüştürmesi eşittir Müteferrika
dergisi… Bu büyük başarı için tez, kitap yayınlanması bir ihtiyaçtır.
Öneriler
Hakkındaki yazılarda yer alan nitelemelerden
hareketle, Armağan sayısındaki yazılardan da eklemeler yapılarak en az 100
sayfalık bir kitap hazırlanması. 134 sayfalık “Lütfi Seymen hakkında yazılar” başlıklı doküman ( https://bityl.co/SyVy ) bu konuda bir kolaylık
sağlayacaktır.
Bu konuda
bazı örnekler; Şahsiyetin
Gücü: Değerleriyle Yaşayanlar ve Kalıcı Mirasları (Kişilerin Değer Katan
Nitelikleri Hakkında Derleme İncelemeleri Hakkında Çalışmalarım). 29.07.2025. https://bityl.co/SyVt
Heykeli veya
Büstünün Kadıköy'e dikilmesi.
Masal
kahramanı Lütfü Seymen, Destan kahramanı Lütfü Seymen, Efsane kahramanı Lütfü
Seymen konulu çizgi roman şeklinde kitaplar yayınlanması.
İki senede bir
“Lütfü Seymen Kitap Kültürü Ödülü”
verilebilir.
Yaptığı tüm
röportajlar kitapta toplanabilir, ayrıca internette dijital olarak sesli kitap
şeklinde yayınlanabilir. Burada sesli olmayan röportajların seslendirmesi de
onun sesinden yapay zeka tarafından yapılabilir olsa gerek.
“Osmanlı’dan Günümüze Kitap ve Kitapçılık
Ansiklopedisi” hayalinin onu sevenler ve kitapseverler tarafından
gerçekleştirilmesi:
“Lütfü Abi’nin ve Müteferrika’yı hazırlayanların büyük
bir rüyası da Osmanlı’dan Günümüze Kitap ve Kitapçılık Ansiklopedisi’ydi. Fikir
vermesi açısından ansiklopedinin örneği olabileceğini düşündükleri küçük bir
broşür de yayımlamıştı. Bu ansiklopediyle ne amaçlandığı “Uzun lafın kısası”
denilerek, “kitap konusunda akla gelebilecek her türlü hurda bilgi dahil, bütün
bilinenleri ve bilinmeyenleri elden geldiğinde bir araya getirme[k]” diye özetlenir
broşürün girişinde. Bir söyleşisinde bu projeden bir düş olarak söz etmiş ve
“Ben düşlerimden vazgeçmem,” demişti. Ne yazık ki ömrü bunun gerçekleştiğini
görmeye yetmedi. Müteferrika’yı her seferinde kolektif bir çalışma olarak
adlandırırdı, bu da kolektif bir düş ve bu düş Türkiye semalarında dolaşmayı
sürdürüyor.” (Behçet Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
10
yapay zekaya Lütfü Seymen’in hatırasının yaşatılması için öneriler sorduk: 82-94ss.
https://bityl.co/SyVx
Rehber
Lütfü Seymen Hakkında Yapay Zekaya Sorular ve Cevaplar Dokümanı. 1.10.2025. 127s.
Lütfü Seymen Hakkında Bazı Yazılar. 28.09.2025. https://bityl.co/SyVy
BÖLÜM 1
CANCAĞIZIMIZ…
Sahaflık yalnızca eski kitap alıp
satma işi değildir; aynı zamanda bir kültür hafızası, bir vefa, bir adanmışlık
mesleğidir. İşte Lütfü Seymen, bu adanmışlığın ete kemiğe bürünmüş haliydi. Onu
tanıyanların dilinde “cancağızım” hitabıyla hatırlanan Seymen, yalnızca
kitapların değil, dostluğun, bilginin, kültürün de adamıydı.
Bir
İnsan, Bir Dost
Candan, mert, cömert, kalender;
bir yandan filozof ruhlu, öte yandan neşeli ve muzip. İnsanlarla kurduğu bağda
samimiyet kadar yol göstericilik de vardı. Kendisinden bir şey soran gençlerin
şevkini hiç kırmadı, aksine yüreklendirdi. Onunla iki dakika konuşmak bile,
yıllarca sürecek bir dostluğun kapısını aralıyordu.
Sahaflık
Serüveni
13 yaşında köpek kulübesinden
bozma bir dükkânla başlayan yolculuk, 1970’lerden itibaren tam yarım asrı aşkın
sürdü. Seyyar kitapçılıkla başlayan meslek hayatı, Kadıköy’de Akmar Pasajı’nı
bir sahaflar mabedine dönüştürmesiyle zirveye ulaştı. Onun dükkânı yalnızca bir
satış yeri değil, aynı zamanda sohbet, dostluk ve kültür durağıydı.
Müteferrika’nın
Başarı Hikâyesi
1993’ten 2024’e, tam 32 yıl
boyunca Müteferrika dergisini yayımladı. Türkiye’nin en uzun soluklu kitabiyat
dergisi olan Müteferrika, bir dergi olmanın ötesinde, kitap kültürüne vefa ve
hizmetin simgesiydi. Büyük sermaye gruplarının bile başaramadığını, sınırlı
imkânlarla başardı. “Bu dergi mezar taşım gibi geliyor bana” diyerek
Müteferrika’ya ruhunu adadı.
Kitapların
Hafızası
Onun belleği bir katalogdan
farksızdı; hangi kitabı kimden aldığını, hangi rafta bulunduğunu unutmazdı.
Bulunmazı bulur, nadiri ortaya çıkarırdı. Ephemera’nın, belgelerin, sicillerin
değerini bilen bir kültür arkeoloğuydu. Nitekim Cide Şeriye Sicil kayıtlarını
çöplükten kurtarması, yalnız sahaf değil, bir tarih koruyucusu olduğunun
kanıtıdır.
Mirası
Lütfü Seymen ardında yalnızca
kitaplar ve dergiler değil, bir tavır, bir ahlak, bir meslek anlayışı bıraktı.
Onun sayesinde birçok genç sahaflığa yöneldi, birçok okur kitap sevgisini
hayatına kattı. O, sahafların ağabeyi, kitapseverlerin candan dostuydu.
Kadıköy’ün kültür belleğinde unutulmaz bir ikon, Türk kitap kültürünün
dervişiydi.
Sonuç:
Lütfü Seymen’i
anlatmak, aslında bir insanın hayatını değil, kitap sevgisinin, bilgiye adanmışlığın
ve dostlukların hikâyesini anlatmaktır. O, “kitaba uşaklık” düşüncesini şiar
edinmiş, sahaflığın dar çerçevesini aşarak bir kültür adamına dönüşmüştür.
Bugün adı anıldığında yalnızca bir sahaf değildir…
BÖLÜM 2
Nitelikleri Hakkında Seçilen Cümleler
Özet
·
“Ruhi Mücerret ve Antika Titanik
adlı romanlarımda ondan bahsetmiştim. Kanlı canlı bir roman kahramanıydı zira.
Hayat doluydu…”. (Murat Menteş)
·
“Büyük sermaye gruplarının bile
başaramadığını, sınırlı bütçesi ve de kendisi gibi bu yayının önemin kavrayan
birkaç can dostuyla kalitesinden hiçbir ödün vermeden tamı tamına 32 yıl
sürdürmenin üstesinden geldi.” (Burçak Evren)
·
“Biz de
kitap Mecnunlarından sayılırız”. (2003 yılında Kitaplık dergisinin bir sayısında
Seymen’e ait söz).
·
“o; birkaç metrekarelik kitap dolu dükkânı ile Kadıköy topografyasının
belleğinden kolay kolay silinmeyecek ikonik idollerden biriydi.” (Burçak Evren)
·
“Centilmenliğine,
engin bilgisine, kalendermeşrep edasına, tadına doyulmaz sohbetine eşlik eden
artistik neşesi; ona duyduğumuz saygıyı artıran bir faktördür.” ( baretta,
03.12.2005 03:18 ~ 13.12.2005 14:50,
·
“Bu dergi
mezar taşım gibi geliyor bana” demişti.” (Lütfü Seymen)
·
“Dostlukların
adamıydı Lütfü.”
·
“1993'ten 2024'e kadar Müteferrika
Dergisi'ni çıkardı; dergi, Türkiye'nin en uzun soluklu
kitabiyat dergisi olarak kabul edilir.
·
“32 yıl boyunca (1993-2024) Müteferrika adlı bir kitabiyat dergisi
yayımlamıştır.
·
“Kitaba ve kitapsevere büyük hizmet
vermiş, bilgi ve deneyimini genç kuşaklarla paylaşmıştır.”
·
“Onu tanımak için uzun yıllar
gerekmezdi, iki dakika konuşmak yeterliydi.”
·
“Sahaflar
Kitabı”na verdiği röportajda, ilk dükkânını 13 yaşında köpek kulübesinden bozma
bir mekânda açtığını anlatmıştır.”
·
Yaklaşık 30
yıldan fazla 66 sayı Müteferrika Dergisi’ni tek başına üstlendi." (Emin
Nedret İşli)
·
32 yıldır
yönettiği Müteferrika dergisi için “Bu dergi mezar taşım gibi geliyor bana, bu
dergiyle unutulmayacağım’ demişti.”
·
“Aklına bir
şey yazmak, bir konuda çalışmak gelen biri ona danışmışsa asla şevkini
kırmamıştır… aksine cesaret vermiş, yüreklendirmiştir. Bildiği bir konuysa
hemencecik, hızlı hızlı ona nasıl yardım edebileceğini anlatmış, bununla ilgili
elindeki malzemeyi sayıvermiştir.” (Behçet Çelik)
Detay
1. Kişilik Özellikleri
İnsani Yönü: candan, mert, cömert, güvenilir, paylaşımcı, kalender, centilmen, filozof
ruhlu.
“Ruhi Mücerret ve Antika Titanik adlı romanlarımda
ondan bahsetmiştim. Kanlı canlı bir roman kahramanıydı zira. Hayat doluydu…”.
(Murat Menteş, https://artigercek.com/yazarlar/ali-duran-topuz/lutfu-seymene-saygi-durusu-ugurlar-olsun-cancagzim-336676 )
“Mert adamdı. Son derece açık zihinli, fevkalade
bilgili, şahsiyet sahibi… Biricikti.” (Murat Menteş, https://artigercek.com/yazarlar/ali-duran-topuz/lutfu-seymene-saygi-durusu-ugurlar-olsun-cancagzim-336676 )
“Aklına bir şey yazmak, bir konuda çalışmak gelen biri
ona danışmışsa asla şevkini kırmamıştır… aksine cesaret vermiş,
yüreklendirmiştir. Bildiği bir konuysa hemencecik, hızlı hızlı ona nasıl yardım
edebileceğini anlatmış, bununla ilgili elindeki malzemeyi sayıvermiştir.”
(Behçet Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
Cancağızım ya da Cancağ'zım hitabı onun alameti farikalarındandı.
“Başlığa neden “Cancağızım” şeklinde attığım belki
merak edilmiştir. Dostsever, bilgisever bu ulu dervişin, karşısındaki herkese
olan hitabıdır bu. Pek kullanan kalmamıştır, hele ki günümüzde. İşte bu yüzden
insanı etkiler bu hitap, etkiliyor da. Hatta kimilerinin o kadar hoşuna gider
ki bir süre onlarda karşılarındaki insanlara “Cancağızım” diye hitap
eder.” (Murat KARASALİHOĞLU, https://birpaphlagon.blogspot.com/2019/03/cancagzm.html )
“Biz candan bir dostumuzu, bir yakınımızı kaybettik.”
(Behçet Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
Candan bir dert ortağı, doğal bir bibliyografya uzmanı
ve iyi bir sırdaştı.
“ustamızdı,
hocamızdı, büyüğümüzdü, dert ortağımız ve gönül dostumuzdu. bütün bu sıfatları
vermek için de öyle uzun seneler tanımaya hiç gerek yoktu, iki dakika konuşmak
yeterliydi.” (Bizans, 19.05.2025 17:12: https://eksisozluk.com/sakalli-lutfu--660208 )
“Centilmenliğine, engin bilgisine, kalendermeşrep
edasına, tadına doyulmaz sohbetine eşlik eden artistik neşesi; ona duyduğumuz
saygıyı artıran bir faktördür.” ( baretta, 03.12.2005 03:18 ~ 13.12.2005 14:50,
https://eksisozluk.com/sakalli-lutfu--660208 )
“Tanışıklığımız süresince dürüstlük, hakperestlik,
iyilik ve merhametten başka bir şey görmedim onda belki biraz öfke ama bu da
her zaman haksızlıklara karşı gösterdiği haklı bir öfke…” ( Melih Kuyulu, https://www.kastamonugazetesi.com.tr/lutfu-seymene-veda-melih-kuyulu/)
“Çok yönlü biri olduğunu ve birçok açıdan
farklılıkları olan kişilerle çok rahat diyalog kurup ahbaplık ettiğini, hemen
herkesle kurduğu değişik tonlardaki ilişkilerinde candan tavrının sürdüğünü
vurgulayarak başlayabilirim.” (Behçet Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
İlişkilerdeki Tavrı: Cancağızım” hitabı, dostlukların adamı, iyi bir sırdaş, insanları kitap
sevgisine göre değerlendiren, statüye önem vermeyen. Dostlukların adamıydı
Lütfü Seymen.
Yol gösterici, usta, gönül dostu, rol model.
“Aranan bir kitap ya da dergi için tanıdığı birinden
bilgi alabileceği aklına gelir gelmez telefona sarılır, “Cancağızım, bizim bir
arkadaşa şu kitap, şu dergi lazım, sende olabilir mi?” diye sorardı.” (Behçet
Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
Mizah ve Ciddiyet Dengesi: muziplik ile ciddiyeti harmanlayan, nüktedan ve güler
yüzlü.
“Muziplik ile ciddiyeti onun kadar iyi harmanlayan,
dengeleyen çok az insan tanıdım. İyi bir yazar, esaslı editör ve sıkı
şairdi.”(Murat Menteş, https://artigercek.com/yazarlar/ali-duran-topuz/lutfu-seymene-saygi-durusu-ugurlar-olsun-cancagzim-336676 )
Tutkusu ve İnancı: kitaplara mecnun derecesinde bağlı, “Ben bu meslekten emekli olmam” diyen.
“Birçok kurumun ve birçok zengin insanın yapamadığını
yaptı, sadece kitap satmakla kalmadı, Müteferrika dergisini çıkardı.” (Bizans, 19.05.2025 17:12: https://eksisozluk.com/sakalli-lutfu--660208?p=2 )
2. Mesleki Serüveni
Sahaflık Yolculuğu: 1973’te seyyar kitapçılık, 1985’te kendi dükkânı, Akmar Pasajı’nın
kurucularından.
“Seymen, 1974’ten itibaren tam 50 yıl boyunca sahaflık
mesleğini sürdürdü.”. https://www.dunya.com/gundem/sakalli-lutfu-kimdir-gercek-adi-ne-sahaf-lutfu-seymen-neden-oldu-hastaligi-neydi-haberi-777104
“1986’dan bu yana Akmar Pasajı’nda faaliyet gösteren
Müteferrika Sahaf’ın kurucusu olan Seymen, pasajın kitapçılarla dolmasında
belirleyici rol oynadığını şöyle dile getirmişti: “Akmar’ın ortaya çıkmasını
sağlayan, burayı kuran iki kişiden biri de benim. Konfeksiyoncular gitti, kitapçılar
geldi. Üst kattaki tüm dükkânlar kitapçı oldu.”. (Editörden, https://www.gazetekadikoy.com.tr/yasam/sakalli-lutfuye-veda )
Sahaflık Anlayışı: sahaflığı sadece ticaret değil, terbiye ve kültür hizmeti olarak görmesi.
Dükkânı, kitap avcılarının tarla, çalılık ve ormanı
olarak nitelendirildi.
“Yarım asır boyunca kitap sevdalılarının uğrak noktası
olan bu dükkân, sadece bir sahaf değil; aynı zamanda bir kültür durağı oldu.”.
(editör, https://www.yenidevir.com.tr/sakalli-lutfu-kimdir-gercek-adi-ne-kac-yasindaydi-sahaf-lutfu-seymen-neden-oldu#google_vignette )
Dükkânı, yazarlar, yayıncılar ve kitap tutkunları için
bir buluşma noktasıydı.
“Kadıköy Akmar Pasajı'ndaki dükkanı, sadece bir
kitapçı değil, aynı zamanda bir buluşma noktası, bir sohbet mekanıydı. Seymen,
müşterileriyle kurduğu sıcak ilişkiler, engin bilgisi ve hoş sohbetiyle
tanınırdı.” https://orghaber.com.tr/dunya/sakalli-lutfu-vefat-etti-sahaf-camiasi-yasta
Rol Model Olması: genç sahaflara rehberlik etmesi, gayriresmi usta kabul edilmesi, meslekte
yeni dönemin başlatıcısı sayılması.
Kitaba ve kitapsevere büyük hizmet vermiş, bilgi ve
deneyimini genç kuşaklarla paylaşmıştır.
“Haliyle de benim de birçok kişi gibi her bulamadığım
kaynak ya da bilmediğim birçok bilginin ipuçları da Sakallı Lütfü’nün arşivleri
arasında yer alıyor. Ki, o kadar bilge bir insanın yanında olmak elbette ki
sadece bilgi ile ölçülecek bir şey de değil. Serviler misali her geçen gün
bilgiyle büyüyen bu dervişin boynu da insandan, insanlıktan, dostluk ve
paylaşmaktan yana daha çok eğiliyor.” (Murat KARASALİHOĞLU, https://birpaphlagon.blogspot.com/2019/03/cancagzm.html )
Kitap Avcılığı: nadir eserleri bulma, koruma, sahaflıkta hafıza ve sezgi gücü.
Bulunmazı bulan ve en olanaksız kitapları bir
yerlerden bulup çıkartması ile ünlüdür.
“Her kitabı bilen
ve bulan ‘Sakallı Lütfü’”. (Serbestiyet, https://www.instagram.com/p/DJz7zv7MoIs/?igsh=cnpxbGo5dmVpa2dz )
Bir kitabın hangi rafta olduğunu, hangi yıl kimden aldığını
hatırlardı.
“Enis Batur, yıllar önce yazdığı bir portrede şöyle
anlatıyor Sahaf Lütfü’yü: “Lütfü Seymen’i kitapperestler ‘Sakallı Lütfü’ olarak
tanır. Kadıköy çarşısındaki Akmar Pasajı’nda bir dükkânı, dükkânın dibinde
küçük bir masası, masanın arkasında hemen gülümsemeye hazır asık bir suratı var
Lütfü’nün. Eskici değildir, geleneği sürdüren bir sahaftır: Kitabı, kitapları,
kitapların arkasında yüzen hikâyeleri, tarihi anekdotları bilir. Bütün kitap
kurtlarını tanır. Fikr-i takip, fikr-i sabit’e dönüşürcesine yer etmiştir
işinde: Sorduğumuzu arar, bulur, iletir. Tuzu kuru değildir Lütfü: Pazar
günleri, seyyar bir arabayla, çarşının ortasında ekmek parası kovalar. Gene de
konu kitap oldu mu, hovardadır. Yeni yayına başladığı sahaflık dergisi
Müteferrika bunun kanıtı.”. (Enis Batur’dan zikreden: İhsan Yılmaz, https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ihsan-yilmaz/sahaf-sakalli-lutfunun-serencami-41852766 )
“Sakallı Lütfü, Türk Dil Kurumu’nun “genellikle
kullanılmış ve eski kitap alıp satan kitapçı” tanımını yaptığı sahaftır ama,
gerçekte bu oldukça sığ kalmış tanımın içine pek sığmaz. Çünkü o hem yazardır
hem satıcı hem kitap satar hem de ephemera… Dahası hem okurdur hem de yayıncı…
Gel de bu sığ tanımın içine sok onu… Ne yapsan nafile…Sığdıramazsın onu…”
(Burçak Evren, https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/sakalli-lutfu-528754 = )
“Sakallı Lütfü ve benzerleri gibi gerçek sahaf, genel
olarak yaş ve kondisyonu nedeniyle eski olarak tanımlanan her bir kitabı
satmaz. O aynı zamanda az bulunur, baskısı tükenmiş, değerli olan kitapları
kadar ephemera tanımı içine giren belgesel değere sahip kâğıt değerleri de
satardı. Kısacası hem değerli kitaptan hem de ephemeradan anlardı. Yani her bir
ayrıksı kâğıdın değerini bilen ya da ona bir değer atfeden bir çeşit kâğıt
arkeoloğu idi.”. (Burçak Evren, https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/sakalli-lutfu-528754 =
3. Müteferrika Dergisi
Süreklilik: 1993–2024 arasında 32 yıl boyunca 66 sayı.
32 yıl boyunca (1993-2024) Müteferrika adlı bir
kitabiyat dergisi yayımlamıştır.
Yaklaşık 30 yıldan fazla 66 sayı Müteferrika Dergisi’ni tek başına üstlendi.
Öncülük: Türkiye’nin en uzun soluklu kitabiyat dergisi, Oxford’un kitapçılık
ansiklopedisine girmesi.
Dergi, Türkiye'nin en uzun soluklu kitabiyat dergisi
olarak kabul edilir.
“O yalnızca sahaf değildi…Ya da yalnızca sahaflığın
dar sınırları içinde kalmakla yetinmedi. Hem sahaflığı hem de kendini geliştirdi.
Çoğu kişi en nadir ephemera (belge, fotoğraf, gravür, vs…) değerlerini onda
bulup ondan aldı. Ancak bununla da yetinmedi ve yayıncılığa el atarak oldukça
sınırlı bütçesiyle bugüne dek hiçbir sahafın yapmadığı/ yapamadığı -ya da çok
azının yapabildiği- Müteferrika dergisini çıkarmaya başladı.” (Burçak Evren, https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/sakalli-lutfu-528754 =)
“Büyük sermaye gruplarının bile başaramadığını,
sınırlı bütçesi ve de kendisi gibi bu yayının önemin kavrayan birkaç can
dostuyla kalitesinden hiçbir ödün vermeden tamı tamına 32 yıl sürdürmenin
üstesinden geldi.” (Burçak Evren, https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/sakalli-lutfu-528754 =)
“30 yılı aşkın süre boyunca çıkardığı Müteferrika
dergisi herhalde Türk ilim âleminin medâr-ı iftihârı olabilecek çapta istisnai
yayınlar arasında yerini aldı bile.” (Harun Tuncer, https://www.yenisafak.com/hayat/elim-bir-ziya-yahut-sakalli-lutfu-de-goctu-4717803 )
“Sahaflık mesleği adına çok değerli işler yapan, 66
sayı çıkardığı ‘Müteferrika’ dergisiyle kitapseverlerin gönlünde taht kuran
Lütfü Seymen, pek çok yazıda belirtildiği gibi gerçekten Kadıköy’ün kültür
hafızalarından biriydi. “. https://www.karar.com/kultur-sanat-haberleri/yaptigi-hizmet-buyuk-gordugu-takdir-hicti-1962899
Misyon: kitap kültürünü, bibliyografyayı, sahaflığı yaşatmak; “kitaba uşaklık”
düşüncesi.
Derginin amacı, kitap kültürünü, sahaflığı,
bibliyografyayı ve yayıncılık tarihini ele almak, bu alandaki bilinçli
davranışları teşvik etmekti.
Derginin çıkış amacı; “eski kitapseverlerin izini
sürerek kitaba ve kitapsevere hizmet etmek, bir anlamda kitaba uşaklık etmek
düşüncesinin ürünüdür.” (Lütfü Seymen)
Kişisel Bağ: “Bu dergi mezar taşım gibi geliyor bana.” (Lütfü Seymen)
4. Bilgi ve Kültür Katkıları
Bibliyografya ve Araştırma: çok sayıda makale, editörlük, akademik katkı.
Kültür Tarihine Katkı: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sahaflık geçişinin
temsilcisi.
Arşiv Kurtarma: Cide Şeriye Sicil kayıtlarını çöpten kurtarması.
Cide Şeriye Sicil Kayıtları’nı çöpten bulup korumuş,
tarihe sahip çıkmıştır.
“Hurdalıklardan, kağıt depolarından, eskicilerden
kitap toplayan Lütfü, “Cide Şeriye Sicil Kayıtlar”ına ilişkin 12 defteri ve bir
“Kadı Sicili”ni çöplükte bulmuştu. Yıllardır saklıyordu, satmak istese ilk
günde çok iyi paralara satabilirdi. Gazeteler, “Tarihi eser kaçakçısı sahaf
Lütfü S. Yakalandı” arsızlığında başlıklarla verdi haberi. Bir kişi, İhsan
Yılmaz Hürriyet’te çok güzel bir portresini yazarak müdahil oldu; “Lütfen
ağzınızı toplayın” kabilinden. Dostlukların adamıydı Lütfü.”. (İhsan Yılmaz,
Zikreden: https://bianet.org/haber/benim-bu-hayal-kisiligim-73121#google_vignette )
Osmanlı’dan Günümüze Kitap ve Kitapçılık Tarihi
Ansiklopedisi projesi hayali.
5. İnsanlarla İlişkileri
Okuyuculara Etkisi: kitap sevgisini aşılaması, pek çok insana dünyayı kitaplarla tanıtması.
Cumartesi Yârânı Sohbetleri: kültür halkası etrafında insanları bir araya
getirmesi.
“Lütfü’yü en
çok üslubuyla severim ben. Yaka paça dükkânına almaz müşteriyi, gelene gidene
ters davranışlarda bulunmaz. Alışveriş yapmasanız da olur, az şekerliyi
ısmarlar, sigara dumanları arasında bir kitaptan ötekine sıçrayarak sohbeti
demler.” https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ihsan-yilmaz/sahaf-sakalli-lutfunun-serencami-41852766
Gençlere Yaklaşımı: soruları sabırla yanıtlayan, şevk kırmayan, cesaret veren.
“Aklına bir şey yazmak, bir
konuda çalışmak gelen biri ona danışmışsa asla şevkini kırmamıştır diye
düşünüyorum, aksine cesaret vermiş, yüreklendirmiştir. Bildiği bir konuysa
hemencecik, hızlı hızlı ona nasıl yardım edebileceğini anlatmış, bununla ilgili
elindeki malzemeyi sayıvermiştir.” (Behçet Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
6. Mirası ve Algısı
Takdir Edilen Sıfatlar: “sahafların kralı”, “sahafların ağabeyi”, “sakallı
Lütfü”, “Kadıköy’ün sembolü”.
Ardında Bıraktıkları: külliyat, makaleler, dergi, anılar.
Çok iyi bir gözlemciydi.
“Bu konuyla doğrudan ilgili değil ama çok iyi bir
gözlemci olduğunu da eklemek isterim. Gün boyu dükkânın önünden geçenleri
seyrederken ve birbirinden çok farklı birçok insanla ahbaplık ederken bilenmiş
bir yeteneği vardı. Hızlıca gözlemlediklerini hikâye eder, bir şeyler
yakıştırırdı. Zihninin çalışma şeklini görmek, nelere dikkat kesildiğini fark
etmek benim için her zaman çok etkileyici olmuştur.”. (Behçet Çelik, https://www.k24kitap.org/sahhafin-kultur-insani-olarak-eksik-bir-portresi-lutfu-seymen-5193 )
“1973’te İstanbul’a dönüşüyle, Osmanbey’de,
“kaldırımda kitap” satmaya başlayan
Seymen, 1985’te “kendi sahaf dükkanı”nı açtı.”
“Zamanla “sahaf camiası”nın önemli kişilerinden biri
durumuna gelen İsmail Lütfü Seymen, yalnızca kitap satmakla kalmadı; “özgün
eserler”in korunması ve yaşatılması için büyük çaba gösterdi.” http://abanagazetesi.org/cide-lutfu-seymen-oldu/
Toplumsal Hafıza: sahaf camiasında doldurulmaz boşluk, kültür elçisi kimliği.
Birçok genç onun sayesinde sahaflıkla tanıştı.
“Akmar’ı Akmar yapan sahaf: Lütfü Seymen ısınamadığı
fakülteyi kısa bir süre sonra bıraktı, ben devam ettim. Kadıköy’de kendi
tabiriyle ‘kaldırım kitapçılığı’ yapıyor hem de vergi dairesinde memurluk
vazifesini ifa ediyordu. Bir iki yıl süren memuriyetten sonra istifa eden Lütfü
Seymen, 1985’te Kadıköy’de Kafkas Sineması Pasajı’nda ilk dükkânını açtı,
sonraki yıllarda Akmar Pasajı’na taşındı. Akmar Pasajı’nın 1990’lı yıllarda çok
kaliteli bir sahaf çarşısı olmasını sağladı. Orada dükkân açıp meslek icra eden
bazı genç arkadaşlar daha sonra Kadıköy semtinin önemli sahafları oldular.”.
(Emin Nedret İşli, https://www.radikal.com.tr/kitapsanat/sahaflarin-buyuk-kaybi-lutfu-seymen-12423/)
“müteferrika adlı harikulade mecmuayı yayınlar.
vaktiyle, yazılı günler adlı bir edebiyat dergisine vaziyet etmişti. ha, bir de
hans peter kraus'un otobiyografisi'ni, bir nadir kitap destanı'nı a rare book
saga yayınladı ki, bu muhteşem kitap, bütün sahhafların, ehl-i kitabın başucu
eseri oldu.” (baretta, 03.12.2005 03:18 ~ 13.12.2005 14:50, https://eksisozluk.com/sakalli-lutfu--660208 )
7. Sonrası
“Tamı tamına 32 yıldır yönettiği Müteferrika dergisi
için “Bu dergi mezar taşım gibi geliyor bana, bu dergiyle unutulmayacağım”
demişti. Dilerim yalnızca yakın çevresi değil, yolu onun dükkanından geçen tüm
kitap ve ephemera sevenler de Sakallı Lütfü’yü unutmaz... Çünkü o; birkaç
metrekarelik kitap dolu dükkânı ile Kadıköy topografyasının belleğinden kolay
kolay silinmeyecek ikonik idollerden biriydi.” (Burçak Evren, https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/sakalli-lutfu-528754 =)
EK
Lütfü Seymen Hakkında Bloğumuzda
Yayınladıklarımızın Başlıkları [2]
Bu çalışmalar
çoğunlukla bu sayıdaki makalemiz sebebiyle ortaya çıkmıştır. Yine, çoğunlukla
yapay zeka Chat Gpt’ye sorulanların cevaplarını içermektedir. Bu sorular diğer
9 yapay zekaya da sorulabilir (Gemini, Qwen, Deep Seek, Perplexity, Claude,
Mistral, Copilot, Grok, Notebook LM).
Bu çabayla, örneği
tarihimizde bulunmayan Lütfü Seymen hakkında kendimce bir külliyat oluşturmaya
çalıştım. Bunu yaparken özellikle yapay zekadan istifade ettim. Bu imkanın
kitapseverlerimiz tarafından kullanılmasını temenni ederim.
1: Lütfü Seymen hakkında yazılar.
2: Sahaf Lütfü
Seymen hakkında öne çıkanlar nelerdir
3: Nevi Şahsına
Münhasır
4: Hakkındaki
Çalışmalarım.
5: Sahaf Lütfü
Seymen hakkında öne çıkanlar nelerdir
Lütfü Seymen İçin Nevi Şahsına
Münhasır Dersek Neler Söylersiniz
6: Allame dersek,
Lütfü Seymen için allame dersek neler söylersiniz
7: Bilgeliği
8: Lütfü
Seymen'in kitaplar için yaptıklarını anlatır mısınız
Müteferrika
dergisi belki de en önemli hizmetiydi
Lütfü
Seymen’in kitaplar için en önemli hizmeti: Müteferrika Dergisi
Lütfü Seymen
ve Müteferrika Dergisi: Kitap Kültürüne Eşsiz Katkı
Kitap
kültürüne katkısı konusunda onun vizyonunu aktaran bir yazı hazırlar mısınız
Lütfü
Seymen: Kitap Kültürüne Adanmış Bir Vizyon
Lütfü
Seymen: Kitap Kültürünün Koruyucusu
9: Müteferrika
dergisinin önemi nedir. dergi ie kitap kültürü hakkında çok sayıda yazı
günyüzüne çıkmıştır
Müteferrika
Dergisi ve Kitap Kültürüne Katkısı
Müteferrika
Dergisi: Kitap Kültürünün Sesi
10: Müteferrika dergisinde baştan itibaren çok
sayıda bibliyografya yayınlanmıştır. Bunun anlam ve önemi nedir, yazar mısınız?
Müteferrika Dergisi ve Bibliyografya Yayınlarının
Önemi
11: Bir bibliyograf olarak, kendimi
kastediyorum burada, Sahaf Lütfü Seymen'in Müteferrika dergisinde çok sayıda bibliyografya
yayınlamasına özellikle önem veriyorum. Ne dersiniz?
Sahaf Lütfü Seymen ve Müteferrika Dergisinde
Bibliyografya Çalışmaları
12: Lütfü
Seymen'i Nasıl Konumlandırırsınız
13: Lütfü Seymen
yaptıklarıyla ülkemizde geçmişte kimleri akla getiriyor
Lütfü
Seymen’in Kültür Zincirindeki Yeri
Reşat Ekrem
Koçu İstanbul Ansiklopedisi'ni yayınladı. Onunla bir benzerliği...
14: Sahaf Lütfü
Seymen'in Uzun Yıllık Sahaflık Serüveniyle İlişkilendirilebilecek Kavramlar.
15: Sahaf Lütfü
Seymen 19 Mayıs'ta vefat etmiş. Kendisinin üstün nitelikleri vardı. Bu
özelliklerini listeleyen bir değer katan etkileyici çarpıcı vurucu makale yazar
mısınız
Sahaflıkta Bir Çınarın Ardından: Lütfü Seymen’in
Ardında Bıraktığı Miras
16: Çıkardığı
1994 senesinden beri çıkardığı müteferrika dergisinde Türk kitap tarihi
kapsamında Lütfi Seymen'in katkısını değerlendirir misiniz
17: Lütfü Seymen
bağlamında türk kitap tarihinin ilk 20 ismi kimlerdir
18: Dünya kitap
kültüründe Lütfü Seymen.in yeri nedir
19: Sahaf Lütfü
Seymen hakkında hangi sorular sorulabilir
20: “20 soruluk
röportaj taslağı”
21: Lütfü
Seymen'in büyük anlamı ve önemi nedir
22: Lütfü Seymen
kendisi bibliyografya hazırlamadı ama doğal bir bibliyografya uzmanıydı...
23: Lütfü
Seymen'in bilgeliği hakkında neler söylersiniz?
24: Lütfü
Seymen, kitapsever insanların çoğalmasına katkıda bulunmuştur dersek...
25: Biyografi
web sitelerinde Lütfü Seymen araması;
26: Lütfü
Seymen’in Kahramanlığı
27: Lütfü
Seymen'i düşünürken, Türk bilgi dünyasında, yani kitaplar, kütüphaneler vs. zor
şartlarda azimleriyle hatırlananlar kimlerdir...
Zorluklarla Gönüllü Olarak Mücadele Eden Öncü
Kütüphaneciler
28: Lütfü
Seymen’in kişiliği hangi ana eksenlerde birleşiyor
29: Lütfü Seymen
örnek bir insandı dersek...
30: Lütfü Seymen
gibi insanlar dünyada az… dersek...
31: Lütfü Seymen
tarihteki yerini almıştır dersek...
32: Yukarıdaki
sorulara ilaveler neler olabilir:
33: Lütfi Seymen
için hangi niteleme daha doğru olur roman kahramanı mı masal kahramanı mı
34: Lütfü
Seymen'i masal kahramanı olarak nitelemeyi özellikle önemsedim ülkemizde
geçmişten gelen bir kitap okuma a alışkanlığının yetersizliği sorunumuz var
çocuklarımıza Bu bakımdan kitap sever Lütfü seymen'i kitapla ilişkisi
bakımından bir masal kahramanı olarak anlatmak konusunda neler söylersiniz bu
konuda neler yapılabilir
35: Kitap
destanı kahramanı Lütfü Seymen dersek...
36: Müteferrika
Kitabiyat Dergisinde Yayınlanmış Çalışmalarım
37: Sahaf Lütfü Seymen ile röportajlar (1)
26.5.2025. https://bulentagaoglu.blogspot.com/2025/05/sahaf-lutfu-seymen-ile-roportajlar-1.html
38: Lütfü Seymen’in eserleri.
39: 10 yz.ya soruların ve cevapları dokümanı
40: “Sakallı Lütfü” efsanesi dersek...
41: Lütfü Seymen Hakkında Öneriler
42: Lütfü Seymen’in yeri: Türk Kitap Kültürünün
Önde Gelen İnsanları Arasında
43: Lütfü Seymen’in Osmanlı’dan Günümüze Kitap
ve Kitapçılık Ansiklopedisi’ hayali sebebiyle küçük bir başlangıç
44: Müteferrika : Dört Aylık Kitabiyat Dergisi.
Buradaki Kitabiyat kelimesinin tanımına bakılırsa…
[1] 2003 yılında Kitaplık dergisinin bir sayısında Lütfü
Seymen’e ait söz.
[2] Lütfü Seymen Hakkında Yapay Zekaya Sorular ve Cevaplar Dokümanı.
1.10.2025. https://bityl.co/SyVx
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder