unesco dünya kitap başkenti çalışmalarında, etkinliklerinde Sahaflık-Sahaflar konusunda neler yapılmıştır 4.1.2026

unesco dünya kitap başkenti çalışmalarında, etkinliklerinde Sahaflık-Sahaflar konusunda neler yapılmıştır

4.1.2026

Chat Gpt

UNESCO’nun Dünya Kitap Başkenti (World Book Capital) programı, kitapları ve okumayı teşvik etmek, okuryazarlığı yaygınlaştırmak ve kitap kültürünü toplumun her kesimine ulaştırmak üzere her yıl bir şehre verilen prestijli bir unvandır. Bu şehirler, 23 Nisan Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü ile başlayıp bir yıl süren etkinlikler programı organize ederler; amaç kitaplarla ilgili faaliyetleri yaygınlaştırmak, kültürel katılımı artırmak ve kitap endüstrisinin tüm paydaşlarını bir araya getirmektir. (UNESCO)

Ancak UNESCO’nun Dünya Kitap Başkenti programında özellikle “sahaflık” (antiquarian/used book trade) odaklı resmi bir etkinlik başlığı veya zorunlu bir gereklilik yoktur. Program daha çok okuma kültürü, yayıncılık, eğitim, okuryazarlık, kitap festivalleri, yazarlarla söyleşiler, sergiler ve konferanslar gibi geniş kitapla ilgili faaliyetlere dayanır. Bu çerçevede sahaftan dolaylı olarak bahsedilebilecek uygulamalar aynen “kitap ticaretinin/kitap kültürünün desteklenmesi” bağlamında yer alabilir, fakat UNESCO belgelerinde sahaflar özelinde ayrı bir kategori tanımlanmaz. (UNESCO)

🔎 UNESCO Dünya Kitap Başkenti Etkinliklerinde Sahaflar ve Benzeri Uygulamalar

📌 Kitap ticaretine ve kitap pazarlarına katkı:
UNESCO Dünya Kitap Başkenti programı, kitap sektörünün tüm paydaşlarının sürece dahil edilmesini özendirir; buna yayınevleri, yazarlar, kütüphaneler, okullar, sivil toplum kuruluşları ve kitapçılar/kitap satıcıları de dahildir. Sahaflar da kitap piyasasının önemli parçalarından olduğundan, şehir etkinlikleri kapsamında bağımsız kitapçılar ve ikinci el kitap ticaretinin yerel kültüre kazandırılması teşvik edilebilir. (UNESCO Türkiye)

📌 Yerel kitap festivallerinde sahafların rolü:
Bir Dünya Kitap Başkenti etkinliği kapsamında düzenlenen kitap fuarları ya da açık hava kitap pazarlarında sahaflar davet edilebiliyor, stant açmaları sağlanabiliyor veya ikinci el kitaplara yer verilebiliyor. Bu tür dış pazarlar ve festival etkinlikleri UNESCO’nun kitap kültürünü yayma hedefiyle örtüşüyor. — Özellikle kitap ticaretini ve kültürel çeşitliliği kapsayan programlarda bu pratik yer alıyor. (FutureLearn)

📌 Uluslararası kitapçılar ve sahaflarla işbirlikleri:
UNESCO’nun Dünya Kitap Başkenti programı danışma komitesinde European and International Booksellers Federation (EIBF) gibi kitap satıcılarını temsil eden kuruluşlar vardır. Bu, programın kitap satış zincirinin tüm halkalarını — yeni kitap satıcıları, bağımsız kitapçılar, koleksiyonerler ve sahaflar gibi — düşünerek hazırlanan programları desteklediğini gösterir. (UNESCO Türkiye)

📌 Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü (23 Nisan) örnekleri:
UNESCO’nun Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü etkinlikleri kapsamında, Uluslararası Antika Kitapçılar Birliği (ILAB) gibi sivil toplum kuruluşları bazen “pop-up” nadir kitap fuarları düzenler; bu fuarlar, sahafların koleksiyonlarını sergilemesi ve değerleme günleri gibi etkinlikleri içerir. Bu etkinlikler resmi UNESCO Dünya Kitap Başkenti programı kapsamında olmasa da UNESCO’nun kitap kültürünü yayma misyonuyla ilişkilidir. (ILAB - EN)

📌 Özet

• UNESCO Dünya Kitap Başkenti programının resmî metinlerinde sahaflık (antiquarian book trade) özel bir başlık olarak yer almaz. (UNESCO)
• Ancak şehirler, kitap ticaretini desteklemek ve kitap kültürünü geniş kitlelere ulaştırmak için yerel sahafları ve ikinci el kitap satıcılarını etkinliklere dahil edebilirler.
• Programın danışma komitesinde kitap satıcılarını temsil eden kuruluşlar olduğu için sahafların dolaylı olarak programa katkısı mümkündür. (UNESCO Türkiye)

İstersen, belirli Dünya Kitap Başkenti şehirleri (örneğin Guadalajara 2022, Accra 2023, Strasbourg 2024 veya Rio de Janeiro 2025) kapsamında hangi sahaflar/kitap pazarları yer aldıysa ve bu etkinliklerde ne gerçekleştirildiyse örnekleriyle daha somut bir liste de çıkarabilirim.